Τζώρτζης Ρούσσος
Με ήδη ψηφισμένα μέτρα η κυβέρνηση εμφάνισε ένα πακέτο €4 δισ. όπου οι νέες παρεμβάσεις είναι μόλις €1,7 δισ. και ωχριούν μπροστά στα σχεδόν €72 δισ. φόρων του 2025.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε μια προσπάθεια ανάσχεσης της δημοσκοπικής κατρακύλας ετοίμασε ένα «καλάθι» δισεκατομμυρίων, αθροίζοντας ψηφισμένα μέτρα, αυτόματες αυξήσεις, δάνεια και μελλοντικές εξαγγελίες, που φτάνει και ξεπερνά τα 4 δισ. ευρώ. Στον ρόλο του σερβιτόρου τα συστημικά ΜΜΕ, που ολόκληρη την εβδομάδα «παιάνιζαν» τα μέτρα με επικοινωνιακά φληναφήματα τύπου «ένα μέτρο για κάθε φορολογούμενο».
Η συνταγή είναι γνωστή. Παίρνεις μέτρα που έχουν ήδη ψηφιστεί. Προσθέτεις αυξήσεις που προβλέπονται αυτομάτως από τον νόμο. Βάζεις μέσα φορολογικές παρεμβάσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί. Συμπληρώνεις χρηματοδοτικά εργαλεία και δάνεια. Και στο τέλος παρουσιάζεις έναν εντυπωσιακό αριθμό δισεκατομμυρίων ως το μεγάλο «πακέτο» της ΔΕΘ. Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο οικονομικό ζήτημα πίσω από την επικοινωνιακή καταιγίδα που προηγήθηκε της σαββατιάτικης ομιλίας του Κυρ. Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη και αυτής που θα συνεχιστεί μετά την ομιλία.
Ομως η πραγματική νέα δημοσιονομική παρέμβαση για το 2027, τα πακέτο μέτρων δηλαδή, κινείται γύρω στο 0,6% του ΑΕΠ. Την ίδια ώρα οι φόροι άμεσοι και έμμεσοι έφτασαν τα 71,9 δισ. ευρώ και τα νοικοκυριά αποταμιεύουν… αρνητικά, αφού όσοι έχουν τρώνε τα έτοιμα για να βγάλουν τον μήνα. Πίσω από τους αριθμούς όμως που προσπαθούν να μας πείσουν διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα ότι είναι εντυπωσιακοί, υπάρχει μόνο ένας αριθμός που πραγματικά έχει σημασία: το πραγματικό πακέτο παροχών ανέρχεται σε περίπου 1,7 δισ. ευρώ, το 0,6% δηλαδή του φουσκωμένου από τα ματωμένα πλεονάσματα ΑΕΠ, το οποίο ο ίδιος ο Κυριάκος Πιερρακάκης τον προηγούμενο Απρίλιο στην εξειδίκευση των μέτρων για την ενίσχυση του εισοδήματος και το ιδιωτικό χρέος προέβλεψε ότι θα προσεγγίσει το 2027 τα 273 δισ. ευρώ.
H διπλομέτρηση
Η κυβέρνηση έχει στη διάθεσή της μια ολόκληρη δεξαμενή μέτρων που μπορούν να επανεμφανιστούν στην πολιτική συζήτηση χωρίς να αποτελούν πραγματικά νέες αποφάσεις. Η νέα φορολογική κλίμακα έχει ήδη θεσμοθετηθεί από τη ΔΕΘ του 2025 και εφαρμόζεται στο φορολογικό έτος 2026. Η μείωση κατά 50% του ΕΝΦΙΑ το 2026 και η πλήρης απαλλαγή από το 2027 για κύριες κατοικίες στις προβλεπόμενες μικρές περιοχές έχουν ήδη ψηφιστεί. Η πλήρης κατάργηση του συμψηφισμού της αύξησης των συντάξεων με την προσωπική διαφορά από το 2027 αποτελεί επίσης παλαιότερο κυβερνητικό σχεδιασμό. Η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα το 2027 έχει ήδη ανακοινωθεί.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των συντάξεων. Η ετήσια αύξησή τους δεν αποτελεί «παροχή Μητσοτάκη». Προκύπτει από τον ισχύοντα μηχανισμό που θεσμοθέτησε ο νόμος Κατρούγκαλου το 2016, αλλά με διάφορες αναβολές από τις κυβερνήσεις Τσίπρα και Μητσοτάκη έφτασε να χορηγηθεί πρώτη φορά το 2023. Αυτά τα ποσά προσθέτει η κυβέρνηση στο «σερβιριζόμενο» φετινό πακέτο ΔΕΘ. Αυτά τα ποσά, που ανεβάζουν το λογαριασμό στα 4 δισ. ευρώ, προσπαθούν να περάσουν σαν νέα μέτρα τα συστημικά ΜΜΕ παραπληροφορώντας την κοινή γνώμη.
Εκτίναξη των φόρων
Το πραγματικό μέγεθος των κυβερνητικών παροχών αποκτά άλλη διάσταση όταν συγκριθεί με την εξέλιξη των φορολογικών εσόδων. Το 2019 τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανέρχονταν σε 51,409 δισ. ευρώ. Το 2025 έφτασαν στα 71,909 δισ. ευρώ. Η διαφορά που προκύπτει ανέρχονται σε 20,5 δισ. ευρώ. Αν θέλουμε να το δούμε ποσοστιαία, τότε μιλάμε για αύξηση περίπου στο 40%.
Αν θέλουμε να εντρυφήσουμε παραπάνω, αρκεί να αναφέρουμε ότι από τα 71,909 δισ. ευρώ φόρων του 2025, τα 27,775 δισ. προέρχονται από τον ΦΠΑ και άλλα 7,438 δισ. από ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Ειδικά στον ΦΠΑ προκύπτει ακόμη μεγαλύτερο άνοιγμα της ψαλίδας. Το 2019 από ΦΠΑ το κράτος εισέπραξε 17,792 δισ. και άλλα 7,125 δισ. από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ). Αν απομονώσουμε τον ΦΠΑ, τότε η αύξηση είναι της τάξης του 56,1%! Συνολικά εισπράχθηκαν 24,918 δισ. ευρώ το 2019 ενώ το 2025 εισπράχθηκαν 35,213 δισ. ευρώ από ΦΠΑ και ΕΦΚ.
Ας μην ξεχνάμε ότι οι έμμεσοι φόροι που εισπράττονται αφορούν ποσόστωση πάνω στις τιμές και όταν οι τιμές αυξάνονται, η φορολογική βάση αυξάνεται μαζί τους. Είναι το τεχνητό φούσκωμα του ΑΕΠ μέσα από τον ανέλεγκτο από την κυβέρνηση πληθωρισμό της απληστίας, καθώς η αισχροκέρδεια (βαπτίζεται «ουρανοκατέβατα κέρδη») αδειάζει την τσέπη του καταναλωτή και ταυτόχρονα φουσκώνει τις εισπράξεις του κράτους.
Ακρίβεια και στέγη
Το δεύτερο μεγάλο κενό της κυβερνητικής αφήγησης βρίσκεται στην πραγματική αξία των εισοδημάτων. Το ΥΠΕΘΟΟ αναγκάστηκε ήδη να αναθεωρήσει την πρόβλεψη πληθωρισμού για το 2026 από 2,2% σε 3,2%. Ταυτόχρονα η πρόβλεψη ανάπτυξης μειώθηκε από 2,4% σε 2%. Στον εθνικό ΔΤΚ της ΕΛΣΤΑΤ ο πληθωρισμός ήταν 3,4% τον Ιούλιο. Στον εναρμονισμένο δείκτη της Eurostat, που χρησιμοποιείται για τις ευρωπαϊκές συγκρίσεις, ανέβηκε από 2,7% τον Ιούλιο σε 3,7% τον Αύγουστο. Πίσω όμως από τον γενικό δείκτη κρύβονται οι πραγματικές πληγές του οικογενειακού προϋπολογισμού, οι οποίες μπορούν να συνοψιστούν σε κόστος στέγασης με αύξηση 8,8%, μεταφορές με αύξηση 7,4% και διασκέδαση (ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια) με αύξηση 5,8%.
Η μεγαλύτερη ίσως αποτυχία της κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής αποτυπώνεται στη στέγη. Το 28,9% των Ελλήνων ζει σε νοικοκυριά όπου η συνολική στεγαστική δαπάνη απορροφά περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση ο αντίστοιχος μέσος όρος είναι μόλις 8,2%. Την ίδια ώρα οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 8,1% το 2025 και άλλο 5,7% στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Στην Αθήνα κατά 5,2%, στη Θεσσαλονίκη κατά 6,4%.
Το κυβερνητικό αφήγημα αντιτάσσει ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από τα 650 ευρώ του 2019 στα 920 ευρώ από τον Απρίλιο του 2026, δηλαδή κατά 41,54%. Ο αριθμός είναι πραγματικός. Το ίδιο πραγματικό όμως είναι και το ερώτημα που αφορά το τι μένει από τα 920 ευρώ μετά το ενοίκιο, το ρεύμα, τις μετακινήσεις και το υπόλοιπο κόστος ζωής.
Πτώση της αποταμίευσης
Υπάρχει ένας δείκτης που δύσκολα χωρά στο αφήγημα μιας κοινωνίας που απολαμβάνει τα οφέλη της ανάπτυξης και είναι μια κοινωνία που σύμφωνα με τον πρωθυπουργό της απολαμβάνει καταπληκτική ποιότητα ζωής: η αποταμίευση των νοικοκυριών. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 4,7%. Το ποσοστό αποταμίευσης όμως κατρακύλησε στο 3,3% από 1,8% έναν χρόνο νωρίτερα.
Η ελληνική οικογένεια ως σύνολο δεν καταναλώνει περισσότερο επειδή έχει γίνει ξαφνικά πλουσιότερη. Καταναλώνει περισσότερο από το διαθέσιμο εισόδημά της, χρησιμοποιώντας προηγούμενες αποταμιεύσεις ή άλλες πηγές χρηματοδότησης. Και δίπλα στον αριθμό αυτό βρίσκεται ένας ακόμη: το 27,5% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Για τα μονογονεϊκά νοικοκυριά με εξαρτώμενο παιδί το ποσοστό εκτοξεύεται στο 36,1%.
Αυτοί οι αριθμοί είναι η πραγματική κοινωνική βάση πάνω στην οποία προσγειώνεται το επικοινωνιακό «καλάθι» της Θεσσαλονίκης. Η κοινωνία ακόμη και στα μεσαία στρώματα αντιμετωπίζει την κρίση κόστους ζωής ως βρόχο που πνίγει την ίδια τη επιβίωση. Ομως η κυβέρνηση επιμένει επικοινωνιακά.
Δεν είναι μείωση
Στο καλάθι της Θεσσαλονίκης εισέρχεται η μείωση της προκαταβολής φόρου των επιχειρήσεων από 80% προς 55-60%, ενώ αντίστοιχη περαιτέρω μείωση συζητείται για τους αυτοαπασχολούμενους. Για μια επιχείρηση που ασφυκτιά από έλλειψη ρευστότητας, η παρέμβαση έχει αξία. Αλλά δεν είναι μείωση φόρου. Η προκαταβολή είναι χρονική μετατόπιση της πληρωμής. Δεν αλλάζει αυτομάτως ούτε τον φορολογικό συντελεστή ούτε την τελική φορολογική υποχρέωση. Ομως στο μεγάλο επικοινωνιακό άθροισμα όταν ένα ευρώ λιγότερης προκαταβολής παρουσιάζεται ως ένα ευρώ οριστικής φοροελάφρυνσης, τότε το πακέτο «φουσκώνει» χωρίς αντίστοιχη αύξηση του πραγματικού οφέλους. Το ίδιο ισχύει για δάνεια, εγγυήσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία. Το δάνειο δεν είναι επίδομα. Η εγγύηση δεν είναι εισόδημα. Η μείωση προκαταβολής δεν είναι μείωση τελικού φόρου.
Εδώ εισέρχεται η κυβερνητική πρόθεση να βελτιωθεί η πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού ώστε να εισέλθουν περισσότεροι κόκκινοι δανειολήπτες σε αυτόν. Βέβαια όσα επικοινωνιακά φτιασιδώματα του αλγορίθμου προς άγραν ψήφων κι αν σκαρφιστεί το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων δεν θα λυθεί. Ο πυρήνας του προβλήματος βρίσκεται στις αρνήσεις των σκοτεινών funds, που έχουν αγοράσει «κόκκινα» δάνεια ύψους 90 δισ. με την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου σε τιμές από 3- 20% της αξίας τους, να αποδέχονται τους διακανονισμούς που εξάγονται από τον αλγόριθμο.
Η αγοραστική δύναμη
Υπάρχει, τέλος, και ο αριθμός που συμπυκνώνει το χάσμα ανάμεσα στο κυβερνητικό αφήγημα και το πραγματικό επίπεδο ζωής. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρίσκεται μόλις στο 68,4% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εχουμε κατρακυλήσει στην τελευταία θέση των χωρών της ΕΕ-27 μαζί με τη Βουλγαρία, αν και οι πρόδρομοι δείκτες δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του 2027 θα μας έχει ξεπεράσει και η Βουλγαρία! Αυτή είναι η πραγματική θέση της χώρας στην ευρωπαϊκή σύγκλιση με την Ελλάδα στα χρόνια του Κυρ. Μητσοτάκη να αποκλίνει. Αυτή η κατρακύλα δεν ακυρώνεται επειδή αυξήθηκε ονομαστικά ο κατώτατος μισθός και φούσκωσε έτσι η άμεση φορολόγηση, αφού δεν τιμαριθμοποιήθηκαν αντίστοιχα οι φορολογικές κλίμακες. Δεν εξαφανίζεται επειδή υποχωρεί το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ την ίδια ώρα σε απόλυτα μεγέθη από το 2019 έχει αυξηθεί. Δεν ανατρέπεται επειδή το κράτος επιτυγχάνει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, αφού αφαιμάζει φορομπηχτικά διά της αισχροκέρδειας Ελληνες και τουρίστες, με αποτέλεσμα την κατακρήμνιση και του τζίρου των μικροεπιχειρήσεων που αντιστοιχούν στο 92% περίπου του ελληνικού επιχειρείν.
«Ψίχουλα» ο λογαριασμός
Η κυβέρνηση έχει ένα επιχείρημα και με αυτό κινείται: την ευμάρεια των αριθμών που προκύπτει από το ποδοπάτημα των νοικοκυριών. Ας δούμε τα «ματωμένα αποτυπώματα» του Κυρ. Μητσοτάκη στο σώμα μιας κοινωνίας που βιάστηκε κατά τη μνημονιακή εποχή που δημιούργησαν οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Το 2025 καταγράφηκε δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε από 154,2% του ΑΕΠ το 2024 σε 146,1% το 2025 και στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σε 143,5% ως αποτέλεσμα του τεχνητού «φουσκώματος» του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός αυξάνει το ονομαστικό ΑΕΠ και συγχρόνως διογκώνει τη φορολογική βάση, άρα αυξάνει μηχανικά τις εισπράξεις ΦΠΑ όταν οι ονομαστικές τιμές και η κατανάλωση αυξάνονται.
Το ΥΠΕΘΟΟ προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% για το 2027 πριν ακόμη από τα νέα μέτρα της ΔΕΘ. Δημοσιονομικός χώρος επομένως υπάρχει. Ομως το ερώτημα που αναφύεται πίσω από επικοινωνιακούς βερμπαλισμούς είναι ένα: Πόσα από αυτό τον δημοσιονομικό χώρο επιστρέφουν μόνιμα στους πολίτες που έχουν πληρώσει την ακρίβεια, τους έμμεσους φόρους και τη στεγαστική έκρηξη; Η απάντηση είναι εύκολη και μονολεκτική: «ψίχουλα».
Τα παλιά και τα νέα μέτρα της ΔΕΘ
Πηγή:documento.gr
