Το Steal This Story, Please! αφηγείται την πορεία της Έιμι Γκούντμαν, της δημοσιογράφου που επί 40 χρόνια δίνει φωνή σε όσους ζουν τα γεγονότα

Η Έιμι Γκούντμαν δεν πιστεύει στα αποκλειστικά ρεπορτάζ. Για τη βραβευμένη Αμερικανίδα δημοσιογράφο, μια ιστορία που αξίζει πραγματικά να ειπωθεί δεν πρέπει να παραμένει αποκλειστικό προνόμιο ενός μέσου, αλλά να διαδίδεται όσο το δυνατόν ευρύτερα. Αυτή η αντίληψη βρίσκεται στον πυρήνα του νέου ντοκιμαντέρ Steal This Story, Please!, το οποίο παρακολουθεί περισσότερα από σαράντα χρόνια της πορείας της, από εμπόλεμες ζώνες και φυσικές καταστροφές μέχρι διεθνείς διασκέψεις για το κλίμα και ιστορικές πολιτικές αναμετρήσεις.

Το φιλμ, σε σκηνοθεσία των Τία Λέσιν και Καρλ Ντιλ, δεν λειτουργεί μόνο ως βιογραφία. Ακολουθεί την καθημερινότητα της Γκούντμαν, συνδυάζοντας σύγχρονες καταγραφές, αρχειακό υλικό και συνεντεύξεις ανθρώπων που συνεργάστηκαν μαζί της, επιχειρώντας να αποτυπώσει τη φιλοσοφία πίσω από τη δημοσιογραφία που υπηρετεί εδώ και δεκαετίες μέσω του Democracy Now!.

Μια διαφορετική αντίληψη για την ενημέρωση

Σε ηλικία 69 ετών, η Γκούντμαν εξακολουθεί να υπερασπίζεται το ίδιο μοντέλο ανεξάρτητης ενημέρωσης που υιοθέτησε από τα πρώτα χρόνια της καριέρας της. Ξεκίνησε από την κοινοτική ραδιοφωνία και αργότερα δημιούργησε το Democracy Now!, μια καθημερινή ενημερωτική εκπομπή που μεταδίδεται διαδικτυακά και από δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και άλλες χώρες.

Όπως εξηγεί σε συνέντευξή της στον Guardian, η οικονομική ανεξαρτησία αποτελεί προϋπόθεση για την ουσιαστική δημοσιογραφία.

«Όταν καλύπτουμε έναν πόλεμο, δεν μας χρηματοδοτούν οι κατασκευαστές όπλων. Όταν καλύπτουμε την κλιματική καταστροφή, δεν μας χρηματοδοτούν οι εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου ή άνθρακα», σημειώνει.
Η εκπομπή χρηματοδοτείται αποκλειστικά από δωρεές του κοινού, χωρίς διαφημίσεις, εταιρικές χορηγίες ή κρατικές επιχορηγήσεις.

Η «κινεζική απάτη» του Τραμπ

Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ επιλέγουν να ανοίξουν την αφήγηση με ένα πρόσφατο περιστατικό που αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται η Γκούντμαν.

Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα στην Κατοβίτσε της Πολωνίας το 2018, η δημοσιογράφος ακολουθεί επίμονα τον τότε σύμβουλο του Ντόναλντ Τραμπ, Π. Γουέλς Γκρίφιθ Γ΄, ζητώντας του να σχολιάσει τη θέση του τότε προέδρου ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί «κινεζική απάτη».

Ο Αμερικανός αξιωματούχος αποφεύγει να απαντήσει, ανεβαίνει ορόφους του συνεδριακού κέντρου προσπαθώντας να την αποφύγει και τελικά κλείνεται στον χώρο της αμερικανικής αποστολής.

Η Γκούντμαν μένει έξω από την κλειστή πόρτα και, εμφανώς λαχανιασμένη, επιχειρεί να εξηγήσει τι συνέβη. Σταματά για μια στιγμή, χαμογελά και λέει: «Στην πραγματικότητα, πρέπει πρώτα να πάρω μια ανάσα».

Η σκηνή αποτυπώνει τη δημοσιογραφική επιμονή που χαρακτηρίζει ολόκληρη την πορεία της.

«Η διαφωνία είναι απαραίτητη»

Το Democracy Now! συμπλήρωσε πρόσφατα τρεις δεκαετίες λειτουργίας, τις οποίες γιόρτασε με ειδική εκδήλωση στη Riverside Church της Νέας Υόρκης. Εκεί μίλησε η ακτιβίστρια Άντζελα Ντέιβις για «τη σημασία της διαφωνίας», ενώ μουσικά συμμετείχαν ο Μάικλ Στάιπ, η Πάτι Σμιθ και ο Μπρους Σπρίνγκστιν.

Για τη Γκούντμαν, ο συγκεκριμένος χώρος έχει ιδιαίτερη ιστορική βαρύτητα, καθώς εκεί ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφώνησε το 1967 τη γνωστή ομιλία του κατά του πολέμου στο Βιετνάμ.

«Είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος φορέας βίας στη Γη και γι’ αυτό δέχθηκε σφοδρή επίθεση από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης», θυμάται. Όπως προσθέτει, ο Κινγκ επέμεινε στη θέση του, υποστηρίζοντας ότι ο μιλιταρισμός, ο υλισμός και ο ρατσισμός αποτελούν αλληλένδετα φαινόμενα.

Η άλλη πλευρά του πολέμου

Στο ντοκιμαντέρ η Γκούντμαν επαναλαμβάνει μια αρχή που θεωρεί θεμελιώδη για τη δημοσιογραφία: η πραγματική εικόνα ενός πολέμου δεν βρίσκεται στα στρατιωτικά επιτελεία αλλά στους ανθρώπους που υφίστανται τις συνέπειές του.

Θυμάται χαρακτηριστικά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003.

«Θυμάμαι τα εκατομμύρια ανθρώπων που διαδήλωναν σε όλο τον κόσμο ενάντια στον πόλεμο. Την ίδια ώρα οι τηλεοπτικοί παρουσιαστές ανέβαιναν σε μαχητικά αεροσκάφη ή έμπαιναν μέσα σε άρματα μάχης για να δείξουν πώς είναι να πατάς τα κουμπιά ή να οδηγείς ένα τανκ. Η δική μας δουλειά είναι να βρισκόμαστε στην άλλη πλευρά. Να δείχνουμε τι συμβαίνει όταν αυτό το κουμπί πατηθεί. Αυτή είναι η αποστολή του δημοσιογράφου».

Η σφαγή που άλλαξε τη ζωή της

Το πιο καθοριστικό κεφάλαιο της καριέρας της παραμένει όσα έζησε στο Ανατολικό Τιμόρ τον Νοέμβριο του 1991.

Μαζί με τον δημοσιογράφο Άλαν Νερν είχε ταξιδέψει στην πρωτεύουσα Ντίλι για να καλύψει μια τελετή μνήμης που εξελίχθηκε σε μαζική πορεία υπέρ της ανεξαρτησίας. Η ίδια πίστευε ότι η παρουσία ξένων δημοσιογράφων θα λειτουργούσε αποτρεπτικά απέναντι στον στρατό της Ινδονησίας.

Αντί γι’ αυτό, οι στρατιώτες άνοιξαν πυρ εναντίον του άοπλου πλήθους.

«Κρατούσα το μικρόφωνό μου ψηλά σαν σημαία. Ο Άλαν είχε υψώσει την κάμερα πάνω από το κεφάλι του και προχωρήσαμε μπροστά μαζί με τον κόσμο», θυμάται.
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, στρατιώτες παρατάχθηκαν σε σειρά, κρατώντας αμερικανικά τυφέκια Μ16, και άρχισαν να πυροβολούν «χωρίς προειδοποίηση, χωρίς δισταγμό, χωρίς καμία πρόκληση».

Η εικόνα που δεν έφυγε ποτέ από τη μνήμη της ήταν εκείνη ενός μικρού αγοριού που στεκόταν πίσω τους με τα χέρια υψωμένα σχηματίζοντας το σήμα της νίκης.

«Ήταν ο πρώτος που είδα να πέφτει», λέει.

Η ίδια και ο Νερν δεν πυροβολήθηκαν, αλλά δέχθηκαν άγριο ξυλοδαρμό.

Ο συνάδελφός της έπεσε πάνω της για να τη προστατεύσει και, όπως περιγράφει, οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν τα Μ16 σαν ρόπαλα, χτυπώντας τον επανειλημμένα στο κεφάλι μέχρι να του προκαλέσουν κάταγμα στο κρανίο.

Εκείνη την ημέρα σκοτώθηκαν 271 άνθρωποι στο κοιμητήριο της Σάντα Κρουζ.

«Ακόμη και τώρα που το περιγράφω, μπορώ να δω κάθε εικόνα μπροστά μου. Μπορώ να τα νιώσω όλα», λέει.

Μετά τη σφαγή, οι δύο δημοσιογράφοι μαζί με δεκάδες τραυματίες μεταφέρθηκαν με όχημα του Ερυθρού Σταυρού σε νοσοκομείο. Εκεί, θυμάται, το ιατρικό προσωπικό ξέσπασε σε κλάματα όταν τους είδε. Για τη Γκούντμαν, οι γιατροί δεν έκλαιγαν μόνο για τους τραυματίες, αλλά και επειδή αντιλαμβάνονταν ότι οι δύο ξένοι δημοσιογράφοι θα μπορούσαν να μεταφέρουν στον κόσμο όσα είχαν συμβεί.

Η δημοσιοποίηση της σφαγής, σε συνδυασμό με το βίντεο που είχε καταγράψει κρυφά ο δημοσιογράφος Μαξ Σταλ, έστρεψε τη διεθνή προσοχή στο Ανατολικό Τιμόρ. Χρόνια αργότερα ακολούθησε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία και, το 2002, η ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους του Τιμόρ-Λέστε.

«Δεν ξέρεις ποτέ πότε θα έρθει η στιγμή»

Παρότι πολλοί θεωρούν ότι εκείνη η αποστολή ήταν η σημαντικότερη της καριέρας της, η Γκούντμαν αποφεύγει να ξεχωρίσει μία μόνο ιστορία.

«Αυτό που έχει σημασία είναι να καλύπτεις τα κινήματα», υποστηρίζει. «Γιατί ποτέ δεν ξέρεις πότε θα έρθει η μαγική στιγμή.»

Με τον όρο αυτό περιγράφει τη στιγμή κατά την οποία ένας αγώνας που μοιάζει καταδικασμένος μπορεί ξαφνικά να οδηγήσει σε αλλαγή.

Για την ίδια, αυτή είναι και η ουσία της δημοσιογραφίας.

«Είτε καλύπτουμε γεγονότα στη χώρα μας είτε αλλού, σημασία έχει να σεβόμαστε όσα κάνουν οι άνθρωποι κάθε μέρα και να διασφαλίζουμε ότι μπορούν να ακουστούν, ότι μπορούν να αφηγηθούν οι ίδιοι την ιστορία τους. Αυτό είναι που δίνει αξιοπρέπεια στους ανθρώπους, είτε στο τέλος νικήσουν είτε χάσουν».