Παρότι η αρμόδια ρυθμιστική αρχή για την πυρηνική ενέργεια στην Ουκρανία ανακοίνωσε ότι δεν υπήρξε διαρροή, η ρωσική επίθεση στη μονάδα πυρηνικής ενέργειας έστρεψε το βλέμμα της παγκόσμιας κοινότητας στις ενδεχόμενες συνέπειες αντίστοιχων επιθέσεων σε μια χώρα που είναι έντονα εξαρτημένη από την πυρηνική ενέργεια.Η Ουκρανία διαθέτει 15 πυρηνικούς σταθμούς, με τους ειδικούς να ανησυχούν για χτυπήματα ή ατυχήματα με απρόβλεπτες διαστάσεις.υνα δημοσιεύτηκε στο Journal of Geophysical Research

«Πρόκειται για μια πρωτοφανή περίπτωση στην ιστορία της πυρηνικής ενέργειας: ένα κράτος στο οποίο λειτουργούν 15 πυρηνικοί αντιδραστήρες να βρίσκεται εν μέσω ενός κανονικού πολέμου» ανέφερε στην Deutsche Welle o Σάουν Μπέρνι, ειδικός σε θέματα πυρηνικής ενέργειας στην Greenpeace Ανατολικής Ασίας.

Ορισμένοι πρώην αξιωματούχοι και ειδικοί των ΗΠΑ προειδοποιούν ότι θα ήταν λάθος να ληφθούν οι δηλώσεις του Πούτιν ως πυροτέχνημα υποστηρίζοντας ότι εαν ο Ρώσος Πρόεδρος αισθανθεί «στριμωγμένος» θα μπορούσε να προχωρήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της ρωσικής απίθεσης.

Οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά τις όλες στρατιωτικές κινήσεις ττης Ρωσίας , από τις ρωσικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικών μέχρι την ανάπτυξη βομβαρδιστικών με πυρηνική ικανότητα, πυραυλικές δυνάμεις και υποβρύχια.,

Οι δύο χώρες κατέχουν περισσότερο από το 90% των παγκόσμιων πυρηνικών όπλων.

Τι μπορεί να σημαίνει το «σε ετοιμότητα»

Η ακριβής φράση του Πούτιν ήταν πως τα «αποτρεπτικά όπλα» της χώρας τέθηκαν σε ειδική κατάσταση πολεμικής ετοιμότητας»

Την επόμενη μέρα, το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι οι πυρηνικές πυραυλικές δυνάμεις της είχαν τεθεί σε «ενισχυμένη» μάχιμη υπηρεσία. αφήνοντας ωστόσο τους στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες σε αμηχανία σχετικά με το τι μπορεί να σημαίνει καθώς τέτοιοι όροι δεν υπάρχουν στο πυρηνικό δόγμα της χώρας.

Ο Pavel Podvig, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο των Ηνωμένων Εθνών για τον Αφοπλισμό, ανέφερε στο Twitter ότι η εντολή μπορεί να σημαίνει άνοιγμα των καναλιών επικοινωνίας μεταξύ των αρμοδίων για οποιαδήποτε ενδεχόμενη εντολή εκτόξευσης, ή απλώς ότι οι Ρώσοι πρόσθεσαν προσωπικό στις πυρηνικές τους εγκαταστάσεις.

Ο Μάικλ ΜακΦόλ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Μόσχα και σκληρός επικριτής του Πούτιν, έγραψε ότι θα ήταν λάθος να μην ληφθει σοβαρά υπόψιν η απειλή του. «Οι άνθρωποι που γνωρίζουν καλύτερα τον Πούτιν - άνθρωποι που γνωρίζω στη Ρωσία - ανησυχούν για την πρόσφατη δήλωσή του για τα πυρηνικά»

Ο Francois Heisbourg, ανώτερος σύμβουλος στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) που εδρεύει στο Λονδίνο, συμφώνησε.

«Οι άνθρωποι που λένε ότι μπλοφάρει βασίζονται στο ένστινκτό τους. Ενώ εκείνοι που λένε ότι δεν μπλοφάρει μπορούν να αντλήσουν πλήθος αποδεικτικών στοιχείων», είπε ο Heisbourg.

Οι Ρωσικοί κανόνες για την χρήση πυρηνικών

Το δόγμα του 2020 παρουσιάζει τέσσερα σενάρια που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τη χρήση ρωσικών πυρηνικών όπλων:

- Χρήση πυρηνικών όπλων ή όπλων μαζικής καταστροφής εναντίον της Ρωσίας ή των συμμάχων της·

-Δεδομένα που καταδυκνείουν την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων με στόχο τη Ρωσία ή τους συμμάχους της·

-Επίθεση σε κρίσιμες κυβερνητικές ή στρατιωτικές τοποθεσίες που θα υπονόμευαν τις πυρηνικές δυνάμεις της χώρας

-Χρήση συμβατικών όπλων κατά της Ρωσίας "όταν η ύπαρξη του κράτους βρίσκεται σε κίνδυνο".

Τι πυρηνικές δυνατότητες έχει η Ρωσία

Η Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων εκτιμά ότι η Ρωσία έχει 5.977 πυρηνικές κεφαλές, περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Από αυτές οι 1.588 έχουν αναπτυχθεί και είναι έτοιμες για χρήση. Οι πύραυλοί της μπορούν να εκτοξευθούν από την ξηρά, από υποβρύχια και από αεροπλάνα. Ο Πούτιν επέβλεψε μια «άσκηση» των πυρηνικών δυνάμεων της Ρωσίας στις 19 Φεβρουαρίου λίγο πριν διατάξει στρατεύματα στην Ουκρανία.

To εργοστάσιο της Ζαπορίζια στη νότια Ουκρανία περιλαμβάνει έξι αντιδραστήρες και παράγει περίπου το ένα τέταρτο της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Προς το παρόν σε λειτουργία βρίσκεται μόνο ένας πυρηνικός αντιδραστήρας.

Σύμφωνα με τον ειδικό της Greenpeace οι πυρηνικοί σταθμοί της Ουκρανίας δεν ήταν σε καμία περίπτωση προετοιμασμένοι για μια πολεμική σύγκρουση πλήρους κλίμακας. Υπό αυτό το πρίσμα θεωρεί το χτύπημα στον σταθμό της Ζαπορίζια ως «μια τρομακτική αρχή στην πυρηνική εποχή». Μάλιστα όπως εξηγεί, ενώ πολλοί πυρηνικοί σταθμοί ενέργειας στην πρώην Σοβιετική Ένωση είχαν κατασκευαστεί υπό του εδάφους, στην Ουκρανία είναι όλοι υπέργειοι.

«Ένας πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι από τις πιο περίπλοκες και ευαίσθητες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι οποίες απαιτούν ένα σύνθετο σύστημα πόρων ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή ασφαλής» εξηγεί.

Τα σενάρια προκαλούν τρόμο

Οι αντιδραστήρες που βρίσκονται σε λειτουργία είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε περίπτωση διακοπής του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια ενός πολέμου. Εάν η τροφοδοσία ενός πυρηνικού σταθμού με ρεύμα καταστεί αδύνατη λόγω σφοδρού βομβαρδισμού, αυτό θα μπορούσε να απενεργοποιήσει την ψύξη του αντιδραστήρα. Σε ένα χειρότερο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του όλου συστήματος, όπως στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, συνοδευόμενη από «μαζική έκλυση ραδιενέργειας».

Περιοχή υψηλού κινδύνου

Σύμφωνα με ενημέρωση της Greenpeace, η περιοχή της Ζαπορίζια θεωρείται σε κάθε περίπτωση «υψηλού κινδύνου». Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις της είναι άλλωστε ήδη ευάλωτες, έχοντας σχεδιαστεί στις αρχές της δεκαετίας του 70. Ο Ρότζερ Σπάουτζ, ειδικός σε θέματα πυρηνικής ενέργειας από την Greenpeace Γαλλίας και Λουξεμβούργου παρατηρεί ότι η ενδεδειγμένη διάρκεια ζωής των 40 χρόνων έχει ήδη ξεπεραστεί, όπως και στην περίπτωση της Γαλλίας.

«Ένας τέτοιος σταθμός χρειάζεται ρεύμα 24 ώρες το 24ωρο» λέει χαρακτηριστικά. Όπως τονίζει, οι εφεδρικές γεννήτριες ενέργειας με καύσιμα όπως ντίζελ μπορεί να μην είναι σε θέση να λειτουργήσουν μετά από μερικές εβδομάδες. Επίσης, υπογραμμίζει τον κίνδυνο καταστροφής των αποθεμάτων σε καύσιμα από διασταυρούμενα πυρά.

Από την πλευρά του πάντως ο Νταγκ Γουέιρ, διευθυντής ερευνών στο βρετανικό Παρατηρητήριο Συγκρούσεων και Περιβάλλοντος, σημειώνει κλείνοντας ότι οι πυρηνικοί σταθμοί δεν πρέπει να δέχονται επιθέσεις σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, εξαιτίας των κινδύνων που εγκυμονούν. Αν θα τηρηθεί αυτή η αρχή στην περίπτωση της Ουκρανίας, παραμένει αβέβαιο.

Τα δέκα βασικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε σε περίπτωση που ξεσπάσει το χάος

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Έκτακτης Ανάγκης των ΗΠΑ, έχει κατά καιρούς δημοσιεύσει ειδικούς οδηγούς για τέτοιες εφιαλτικές περιπτώσεις και πλέον μπορεί ο καθένας στο διαδίκτυο να διαβάσει κάποια βασικά πράγματα που πρέπει να κάνει όταν πατηθούν τα κουμπιά. Ο συγκεκριμένος οδηγός είναι 241 σελίδων και μεταξύ άλλων αναφέρει:

Το πρώτο και κυριότερο που πρέπει να κάνουμε είναι να μπούμε μέσα στο έδαφος. Δηλαδή να κρυφτούμε σε κάποιο υπόγειο, ή καταφύγιο. Το θέμα όμως είναι πως θα επιβιώσουμε εκεί μέσα.

Έτσι λοιπόν θα πρέπει να έχει κάποιος μαζί του:

–Νερό τουλάχιστον για τις πρώτες 72 ώρες από τη στιγμή που θα πέσει η πυρηνική βόμβα. (Εδώ πρέπει να υπολογίσουμε ότι ο άνθρωπος χρειάζεται 3,5 λίτρα την ημέρα)

–Φαγητό τουλάχιστον και αυτό για 3 ημέρες και οπωσδήποτε συσκευασμένο.

–Ραδιόφωνο με μπαταρίες. Όταν πέσουν οι βόμβες δεν θα υπάρχει τίποτε επάνω στην επιφάνεια. Και φυσικά δεν θα υπάρχει τηλεόραση, ίντερνετ, ηλεκτρικό, κινητά τηλέφωνα. Μόνο μέσω ραδιοφώνου θα γίνεται η επικοινωνία.

–Κουτί πρώτων βοηθειών

–Φακός με μπαταρίες. (Όπως είπαμε δεν θα υπάρχει καθόλου ηλεκτρικό)

–Σφυρίχτρα. Αφού όπως και στους σεισμούς η σφυρίχτρα βοηθάει να εντοπιστεί κάποιος που έχει θαφτεί κάτω από τα χαλάσματα.

–Μάσκα. Όχι τις μάσκες που φοράμε για τον κορωνοϊό, αλλά μάσκα με φίλτρο ενεργού άνθρακα.

–Υγρά μαντηλάκια, για λόγους υγιεινής

–Χάρτες της περιοχής όπου βρισκόμαστε

–Εργαλειοθήκη με βασικά εργαλεία που θα μας φανούν χρήσιμα αργότερα.

Προφανώς ένας πυρηνικός πόλεμος θα ήταν καταστροφικός για τους ανθρώπους και τον πλανήτη. Μία νέα έρευνα όμως έρχεται να απαντήσει στον ερώτημα πόσο καταστροφικός, μοντελοποιώντας τις επιπτώσεις των νεφών στην ατμόσφαιρα από μία πυρηνική σύρραξη, με τα αποτελέσματα να είναι ιδιαίτερα ζοφερά.

Τα μοντέλα έλαβαν υπόψη τις περίπλοκες χημικές διεργασίες που θα συμβούν στη στρατόσφαιρα και δείχνουν πως η ζημιά στο περιβάλλον θα είναι πιο σοβαρή και θα διαρκέσει περισσότερο από αυτό που έχουν δείξει προηγούμενες μελέτες.

Παρόλο που υποπτευόμαστε πως το όζον θα καταστραφεί μετά από έναν πυρηνικό πόλεμο και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα περισσότερη υπεριώδη ακτινοβολία στην επιφάνεια της Γης, αν υπάρχει πολύ καπνός θα μπλοκαριστεί η υπεριώδης ακτινοβολία. Τώρα για πρώτη φορά, υπολογίσαμε πώς θα λειτουργούσε αυτό και ποσοτικοποιήσαμε πόσο θα εξαρτιόταν από τα επίπεδα καπνού. – Alan Robock, κλιματικός επιστήμονας Rutgers University

Οι ερευνητές ανέλυσαν τις επιπτώσεις τόσο από τοπική σύρραξη με πυρηνικά όσο και έναν παγκόσμιο πυρηνικό πόλεμο, με 5 μεγατόνους και 150 μεγατόνους καπνού αντίστοιχα. Ένας παγκόσμιος πόλεμος θα αφαιρούσε το 75% της στοιβάδας του όζοντος μέσα σε 15 χρόνια, ενώ μία τοπική διαμάχη το 25% σε 12 χρόνια.

Παρόλο που αρχικά ο καπνός θα μπλόκαρε την υπεριώδη ακτινοβολία, τελικά αυτή θα διαπερνούσε τα νέφη μέσα σε λίγα χρόνια φτάνοντας στην επιφάνεια της Γης. Τόσο η αρχική έκρηξη μέσω αντιδράσεων με τα οξείδια του αζώτου, όσο και ο ίδιος ο καπνός μέσω της θερμότητας και της μείωσης των φωτοχημικών αντιδράσεων, θα είχαν ως επίπτωση την απώλεια του όζοντος. Έπειτα η υπεριώδης ακτινοβολία θα είχε πρωτοφανείς επιπτώσεις σε όποιον και ό,τι επιζούσε από τις εκρήξεις, απειλώντας την επιβίωση ολόκληρων οικοσυστημάτων.

Οι συνθήκες θα άλλαζαν δραματικά και οι προσαρμογές δε θα λειτουργούσαν καθώς οι θερμοκρασίες και η UV ακτινοβολία θα αυξάνονταν. Μόλις ο καπνός καθαρίσει, θα χτυπηθούμε από UV με εντελώς διαφορετικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και τη γεωργία.

Τα πρώτα μοντέλα του 1980 έκαναν λόγο για ένα πυρηνικό χειμώνα, με τον καπνό να μπλοκάρει τις ακτίνες του Ήλιου και τη ζέστη που φέρνουν στην επιφάνεια. Μεταγενέστερες μελέτες έλαβαν υπόψη την απευθείας ζημιά στη στοιβάδα του όζοντος μέσω της θέρμανσης της στρατόσφαιρας.

Η μελέτη θέλει να δείξει τις διαφορές μεταξύ τοπικής και παγκόσμιας πυρηνικής σύρραξης, τονίζοντας πως σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τις επιπτώσεις οι οποίες θα διαρκέσουν δεκαετίες, οπουδήποτε κι αν βρισκόμαστε στη Γη.

Πέρα από τις απώλειες ζωής που θα είχαμε άμεσα, οι κλιματικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις από την υπεριώδη ακτινοβολία θα ήταν εκτεταμένες. Δε θα ήταν τοπικές, εκεί όπου συνέβη ο πόλεμος. Είναι παγκόσμιες και μας επηρεάζουν όλους.