Ο τελευταίος των μεγάλων Ελλήνων συνθετών, Γιάννης Μαρκόπουλος, έφυγε από τη ζωή αφήνοντας παρακαταθήκη ένα πολύ σπουδαίο έργο. Δεκάδες συνθέσεις του τραγουδήθηκαν από σημαντικούς καλλιτέχνες, όμως, είναι ένα τραγούδι που παραμένει διαχρονικό, όχι μόνο για το ύφος του ή για τη σπουδαία φωνή του Νίκου Ξυλούρη, αλλά και για τους στίχους του.

Πρόκεται για το «Ζαβαρακατρανέμια», ένα τραγούδι που έγραψε ο Γιάννης Μαρκόπουλος και που εντάχθηκε στο δίσκο «Επιχείρισις Απόλλων» μέσα στη Χούντα, το 1968.

Ενα… περίεργο τραγούδι με στίχους που λίγοι καταλαβαίνουν, καθώς είναι γραμμένο σε άλλη γλώσσα. Ισως δε αυτό να έγινε γιατί το τραγούδι τότε δεν μπορούσε να εκφραστεί ελεύθερα καθώς η Χούντα έκανε λογοκρισία.

 Κάθε σχεδόν τραγουδοποιός της εποχής εκείνης - στα χρόνια της Χούντας των Συνταγματαρχών - δεν μπορούσε ούτε να εκφράζεται ελεύθερα ούτε και να βάζει "επαναστατικά λόγια" μέσα σε ένα κομμάτι. Οπότε η μόνη λύση για να μεταφέρει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το μήνυμα που ήθελε ήταν οι συνθηματικοί στίχοι.

Οποιος όμως καταλάβει τι λέει αντιλαμβάνεται και το μεγαλείο του συγκεκριμένου τραγουδιού που έγινε ακόμη πιο μοναδικό με τη φωνή του Αρχάγγελου της Κρήτης, Νίκου Ξυλούρη.

Ας δούμε όμως ορισμένες από τις λέξεις και το νόημά τους.

Έτσι λοιπόν έχουμε: Ζαβαρακατρανέμια: Η λέξη δεν σημαίνει απολύτως τίποτα μόνη της.

Αποτελείται από τρία συνθετικά: Ζάβαρα, δηλαδή Λάβαρα,

Κάτρα, δηλαδή Μαύρα (π.χ κατράμι)

και τέλος Νέμια, δηλαδή Άνεμος ή Ανέμισαν.

Οπότε έχουμε τον στίχο "Λάβαρα Μαύρα Ανέμισαν" παραφρασμένο και συμπτηγμένο σε μία μόνο λέξη.

Ίλεος: Έλεος

Λάμα: Το μαχαίρι

Νάμα: Μάνα

Νέμια: Ανέμισαν