Μετά και από την εισήγηση του Αλέξη Τσίπρα  την 25/5/2023 στην Κ.Ε, έχει πλέον κλείσει ο κύκλος της τοποθέτησης της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, σχετικά με τα αίτια της συντριβής του κόμματος στις εκλογές της 21/5/2023.

‘Ερχόμαστε από πολύ μακριά και θα πάμε πολύ μακριά’ ήταν μία από τις φράσεις που διατύπωσε ο Αλέξης Τσίπρας, θέλοντας να δώσει το ιστορικό βάρος που αρμόζει σε ένα κόμμα της Αριστεράς. Δυστυχώς μετά από τα αποτελέσματα της 21^ης Μαΐου, η βεβαιότητα του ‘θα πάμε πολύ μακριά’ δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται, τουλάχιστον με όχημα τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Εν αρχή ην … οι αριθμοί

Αποτελέσματα εθνικών εκλογών

Η εκλογική επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ, μεταξύ του 2009 και του Ιανουαρίου 2015, καθώς αυξάνει τους ψηφοφόρους του κατά 1,95 εκατ. Αντίστοιχα, από τον Ιανουάριο του 2015 μέχρι και 21/5/2023 έχει απωλέσει 1,1 εκατ. ψηφοφόρους, με ένα ρυθμό 550.000 περίπου ανά τετραετία, είτε ως Κυβέρνηση είτε ως αντιπολίτευση.

Είναι προφανές ότι η εκλογική επιρροή  του ΣΥΡΙΖΑ τον Μάιο του 2023 είναι κατώτερη και ποσοτικά και ποιοτικά αυτής του 2012. Οι αριθμοί αποτυπώνουν ότι το επιχείρημα ‘συντηρητικοποίηση της κοινωνίας’ δεν τεκμηριώνεται από τους αριθμούς. Το ΠΑΣΟΚ υπολείπεται ακόμα της επιρροής του 2012 και το Κ.Κ.Ε έχει αυξήσει σημαντικά τις δυνάμεις του στο ίδιο διάστημα. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ χάνει 1,1 εκατ. ψήφους στο διάστημα 2015-2023, όταν η ΝΔ αυξάνει τις δυνάμεις της κατά 700 χιλ ψήφους, απορροφώντας ψήφους κυρίως από τα λοιπά κόμματα ακροδεξιάς και δεξιάς απόχρωσης. Η συνεχής απομείωση των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ, για οκτώ συνεχόμενα χρόνια, πρέπει να αναζητηθεί σε βαθύτερες αιτίες, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ τον Ιούνιο του 2023 δεν κινδυνεύει από ήττα στρατηγικού χαρακτήρα, αλλά βιώνει ήδη τις συνέπειες αυτής.

Στρατηγική ήττα

Εάν το εκλογικό αποτέλεσμα του 2023 είχε επέλθει το 2019 δεν θα συνιστούσε ‘στρατηγική ήττα’, καθώς υπήρχε το διάστημα της αντιπολίτευσης (2019-2023) ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ να αναλύσει τα λάθη του και να σχεδιάσει την στρατηγική του. Η έλλειψη συνεκτικής κυβερνητικής πρότασης από τον ΣΥΡΙΖΑ και από την θέση της απερχόμενης κυβέρνησης και από την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, συνιστά πλέον στρατηγική ήττα, καθώς απέναντι στο βαλκανικού τύπου ‘Trickle Down Economics’ της Ν.Δ δεν αντέταξε ποτέ, μετά το 2018, ένα αφήγημα που να συμπεριλαμβάνει την πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Ο ελληνικός λαός το 2015 επέλεξε δύο φορές τον αριστερό ΣΥΡΙΖΑ, καθώς αυτός παρουσίασε ένα εθνικό αφήγημα που εδραζόταν στο τέλος των Μνημονίων. Αντίστοιχα, η Ν.Δ. το 2015 δεν παρουσίασε κανένα αφήγημα ή μη μόνον το ‘να μην έλθει ο ΣΥΡΙΖΑ’. Η ήττα, όμως, της Ν.Δ το 2015 δεν έγινε στρατηγική, καθώς εντός 4 ετών παρουσίασε ένα εθνικό αφήγημα που ακουμπούσε στην ελπίδα καλύτερων ημερών για την πλειοψηφία των πολιτών, μέσω καλά κρυμμένων νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Ο ΣΥΡΙΖΑ το 2019 ‘είδε’ τις κρυμμένες νεοφιλελεύθερες πολιτικές αλλά αγνόησε την ‘ελπίδα’. Αποτέλεσμα η ήττα.

Το διάστημα 2019 – 2023 ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συζήτησε ουσιαστικά ούτε τα αίτια της ήττας του 2019 ούτε την διαμόρφωση συμπεριληπτικού εθνικού αφηγήματος ικανού να αντιπαρατεθεί στο ιδεολόγημα ‘οικονομική σταθερότητα-ασφάλεια’, που ήταν και είναι η αναμενόμενη πολιτική της Δεξιάς, καθ’ όλη την διάρκεια της 3^ης Ελληνικής Δημοκρατίας. Όπως αποτυπώθηκε στο αποτέλεσμα του Μαΐου 2023, η αναδιοργάνωση των κομματικών δυνάμεων, με την ψευδαίσθηση ότι αρκεί η εξαγγελία μιας διεύρυνσης ώστε να δημιουργηθούν ευρύτερες κοινωνικές συμμαχίες, καθώς και η διαμόρφωση προγραμματικών θέσεων που αρκούσε να είναι διαφορετικές από αυτές της Ν.Δ, δεν προσέφερε εκλογικά στον ΣΥΡΙΖΑ, το αντίθετο συνέβη. Ιστορικά, οι λαοί δεν έχουν τις ίδιες απαιτήσεις από αυτούς που αυτό προσδιορίζονται ως Αριστεροί Ριζοσπάστες, σε σχέση με αυτούς που κατηγορηματικά δηλώνουν ότι είναι Καλοί Διαχειριστές. Από τους πρώτους απαιτείται σχέδιο και τόλμη, από τους δεύτερους ικανότητα συνδιαλλαγής και διατήρηση της σταθερότητας.  

Εθνικό Αφήγημα

Οι ιστορικές πολιτικές αλλαγές, από το 1974 και μετά, θεμελιώνονται σε αφηγήματα που υπερβαίνουν το κομματικό ακροατήριο επιμέρους πολιτικών φορέων. Ως τέτοια μπορούν να χαρακτηριστούν τα αφηγήματα που εκφράστηκαν από τα συνθήματα ‘Καραμανλής ή τα Τανκς’ του 1974, ‘Αλλαγή’ του 1981, ΄Εκσυγχρονισμός’ του 1996, ‘Η ελπίδα έρχεται’ του 2015. Οι ενδιάμεσες πολιτικές εναλλαγές αυτών των αφηγημάτων, αποτελούσαν αλλαγές διαχείρισης της εξουσίας.

Οι μεγάλες πολιτικές αλλαγές δεν περιορίζονται από τους εκλογικούς κύκλους αλλά αλληλοεπιδρούν με αυτούς, εάν έγκαιρα παρουσιάσουν ένα συνεκτικό περιεχόμενο. Με βάση αυτήν την διαπίστωση, το αφήγημα ‘Η Ελπίδα Έρχεται’ του ΣΥΡΙΖΑ 2015, ανέμενε την εφαρμογή του μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του 3^ου Μνημονίου το 2018. Η ελληνική κοινωνία, από το 2010 έως και τον Αύγουστο του 2018, είχε βιώσει μείωση των εισοδημάτων κατά 25%, εκτόξευση κόκκινων δανείων, αποσάθρωση του όποιου κοινωνικού κράτους είχε απομείνει από την δεκαετία του 2000, πλήρη αποβιομηχανοποίηση, επενδυτική ένδεια, διάλυση των εργασιακών δικαιωμάτων, brain drain και υψηλή ανεργία.

Η ανάταξη της χώρας σε όλα τα επίπεδα, όφειλε να είναι η αντανάκλαση της ‘Ελπίδας’ του 2015. Η ανάταξη μιας πτωχευμένης χώρας δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ ουδέτερη πολιτικά, καθώς αυτή (η ανάταξη) αποτυπώνει την διαφορά αντίληψης μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς σε όλο τον κόσμο τους τελευταίους δύο αιώνες. Η διαδικασία για την συνταγματική αναθεώρηση που θα ολοκληρώνονταν μετά τις εκλογές του 2019, αποτελούσε ένα προνομιακό πεδίο για την διαμόρφωση του εθνικού αφηγήματος ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο, όμως, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν το εκμεταλλεύτηκε ούτε ως επικοινωνιακό εργαλείο προώθησης των θέσεων της. Αντίστοιχα, το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν παρήγαγε πολιτικές που θα μπορούσαν να διαμορφώσουν το αναγκαίο για την ελληνική κοινωνία αφήγημα για την πορεία της χώρας, μετά το τέλος των μνημονίων.  Έτσι, μοιραία, ο ΣΥΡΙΖΑ έφτασε, 9 μήνες πριν τις εκλογές του 2019, να εξαγγέλλει, θετικά μεν για τους εργαζόμενους και συνταξιούχους οικονομικά μέτρα, ασύνδετα όμως με ένα γενικότερο σχεδιασμό παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας. Επιπλέον δαπάνησε –και ορθώς– πολιτικό κεφάλαιο για την υλοποίηση της ιστορικής σημασίας συμφωνίας των Πρεσπών, χωρίς όμως και αυτή να εξηγηθεί επαρκώς, σχετικά με την συνδρομή της στην γενικότερη αναβάθμιση μιας ταλαιπωρημένης από τα μνημόνια και την οικονομική ασφυξία  χώρας.

Κόμμα Εν Κινήσει

Η προδιαγεγραμμένη, σύμφωνα με τα παραπάνω, ήττα του Ιουνίου 2023, ανεξάρτητα από το ποσοστό που ο ΣΥΡΙΖΑ τελικά θα λάβει, οφείλει να εκκινήσει άμεσα μία συντεταγμένη διαδικασία συζήτησης, που θα επαναπροσδιορίσει, σε σύντομο χρόνο, τα παρακάτω σημεία:

1. Ποιους εκπροσωπεί και ποιους θεωρεί εν δυνάμει κοινωνικούς συμμάχους ο ΣΥΡΙΖΑ
2. Ποια είναι η θέση της χώρας στον Παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας και πώς αυτή θα βελτιωθεί στο πλαίσιο της Βιομηχανικής Επανάστασης 4.0
3. Πώς η χώρα θα διαχειριστεί έναν Ιμπεριαλιστικό κίνδυνο από τον εξ ανατολών γείτονα της, χωρίς να υποθηκεύσει το οικονομικό μέλλον των επόμενων γενεών και χωρίς προφανώς να απωλέσει εθνική κυριαρχία.
4. Πώς θα αντιμετωπιστεί η υπογεννητικότητα και η μείωση παραγωγικού δυναμικού στο άμεσο μέλλον
5. Με βάση τα παραπάνω 1,2,3,4 σημεία, ποιο πρέπει να είναι το παραγωγικό μοντέλο της χώρας και πως θα χρηματοδοτηθεί η πορεία μετάβασης σε αυτό.
6. Πως πρέπει να δομηθεί η λειτουργία ενός σύγχρονου κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς που θα εξασφαλίζει τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα του,  αλλά ταυτόχρονα θα είναι δημοκρατικό και τεχνοκρατικά επαρκές

Τα πρώτα 5 σημεία αποτελούν την βάση του εθνικού αφηγήματος που οφείλει ένα κόμμα της αριστεράς σήμερα να διαμορφώσει. Το 6^ο σημείο αναφέρεται στην λειτουργία ενός αριστερού κόμματος που θα παράγει πολιτικές αντί της αναπαραγωγής μηχανισμών εξουσίας.

Η παραπάνω συζήτηση στον ΣΥΡΙΖΑ χαρακτηρίζεται ως άμεσα αναγκαία, όχι για την πολιτική επιβίωση του κόμματος αυτού αλλά για την επανασυσπείρωση του προοδευτικού αριστερού πόλου στο πολιτικό μας σύστημα. Οι ψευδαισθήσεις πολιτικής ηγεμονίας διαψεύδονται πολύ γρήγορα ειδικά σε χώρες της περιφέρειας της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Αρκεί μία απόφαση της Κεντρικής Ευρωπαϊκής Τράπεζας ή μία διαφορετική επιλογή στην ισορροπία ισχύος στην περιοχή μας, ώστε να γκρεμιστεί με πάταγο το αφήγημα της Ν.Δ.Η διαμόρφωση πειστικού και τεχνοκρατικά άρτιου σχεδίου διακυβέρνησης της χώρας στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτό της Ν.Δ και των συνοδοιπόρων της,  δεν αποτελεί απλά στόχο για το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ αλλά εθνική υποχρέωση.   

Πηγή:kamini.gr/ του Γιάννη Μουσουλίδη, Σύμβουλος Επιχειρήσεων