ΚΟΣΜΟΣ - Πράσινη Συμφωνία: 21 Μαΐου - Ημέρα Natura 2000.

Η 21η Μαΐου έχει καθιερωθεί ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000, μια ημέρα που συμβολίζει την προστασία της πολύτιμης ευρωπαϊκής βιοποικιλότητας. Ωστόσο, στην Ελλάδα, η ημέρα αυτή μοιάζει περισσότερο με υπενθύμιση των ευθυνών που δεν έχουμε αναλάβει, παρά με γιορτή των επιτευγμάτων μας.

Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις πιο πλούσιες χώρες της Ευρώπης όσον αφορά τη βιοποικιλότητα. Η ελληνική χλωρίδα  περιλαμβάνει περίπου 6000 είδη φυτών, πολλά από τα οποία ενδημικά ή σπάνια και απειλούμενα. Αντίστοιχα, η Ελλάδα φιλοξενεί ιδιαίτερα πλούσια πανίδα αναλογικά με την έκταση της. Μεγάλη επίσης και η ποικιλία οικοσυστημάτων, που στηρίζουν τη ζωή και την οικονομία των τοπικών κοινοτήτων, και η σημασία των περιοχών Natura 2000 αδιαμφισβήτητη.

Το Παράδειγμα της Γυάρου

Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι το νησί της Γυάρου. Το νησί της εξορίας μετατράπηκε σε  σύμβολο αναγέννησης, φιλοξενώντας πλέον σημαντικούς πληθυσμούς μεσογειακής φώκιας και εντυπωσιακή ανάκαμψη της ιχθυοπανίδας.. Όμως σήμερα, μετά από 12 χρόνια αφοσιωμένης εργασίας περιβαλλοντικών και ερευνητικών φορέων, δεν έχει εκδοθεί το απαραίτητο Προεδρικό Διάταγμα για τη Θαλάσσια Προστατευόμενη περιοχή της Γυάρου, που θα διασφάλιζε τη μακροχρόνια προστασία της. Το προσωρινό καθεστώς προστασίας λήγει σύντομα, αφήνοντας την περιοχή εκτεθειμένη λόγω γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και πολιτικής αδιαφορίας.

Η περίπτωση της Τριχωνίδας

Αντίστοιχη κατάσταση και στη Λίμνη Τριχωνίδα, τη μεγαλύτερη φυσική λίμνη της χώρας,  περιοχή Natura ως καταφύγιο για σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας, όπου πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε σοβαρές παραβιάσεις τριών σημαντικών ευρωπαϊκών οδηγιών στο σχεδιασμό του έργου αντλησιοταμίευσης. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή, σε απάντηση καταγγελίσς τοπικών φορέων, επιβεβαίωσε παραβιάσεις των οδηγιών για την προστασία των οικοτόπων (92/43/ΕΚ), την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων έργων (2011/92/ΕΕ) και την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ), καθιστώντας το έργο παράνομο και περιβαλλοντικά επιζήμιο.

Η Ελληνική Πραγματικότητα

Δυστυχώς, η κατάσταση της Γυάρου και της Τριχωνίδας δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας. Η Ελλάδα διαθέτει 446 περιοχές Natura που καλύπτουν το 28% της χερσαίας και το 20% της θαλάσσιας έκτασης της χώρας, αλλά η προστασία τους είναι εξαιρετικά ανεπαρκής. Οι απαιτούμενες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) καθυστερούν να ολοκληρωθούν, και τα απαραίτητα Προεδρικά Διατάγματα αγνοούνται, παρά τις επανειλημμένες δεσμεύσεις της πολιτικής ηγεσίας.

Οι Προτάσεις του ΚΟΣΜΟΥ

Ο ΚΟΣΜΟΣ υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεση δράση και προτείνει:

• Άμεση ολοκλήρωση και θεσμοθέτηση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και έκδοση Προεδρικών Διαταγμάτων για όλες τις περιοχές Natura.
• Ενίσχυση της διαφάνειας και συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών.
• Αύξηση της χρηματοδότησης και των πόρων για την εφαρμογή ουσιαστικής και αποτελεσματικής διαχείρισης.
• Θέσπιση αυστηρών κριτηρίων και διαδικασιών αξιολόγησης για έργα που προωθούνται εντός των προστατευόμενων περιοχών.
• Δημιουργία μηχανισμών λογοδοσίας ώστε η προστασία της φύσης να μην είναι μόνο διακήρυξη αλλά να γίνεται πράξη.

Το Μήνυμα του ΚΟΣΜΟΥ

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 πρέπει να γίνει μέρα συνειδητοποίησης της κοινής μας ευθύνης. Η ελληνική φύση είναι πολύτιμη όχι μόνο ως φυσικός πόρος, αλλά ως θεμέλιο για μια δίκαιη, αειφόρο και ισορροπημένη ανάπτυξη. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε άλλο χρόνο.

Η προστασία της βιοποικιλότητας είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, οικονομικής βιωσιμότητας και κλιματικής ανθεκτικότητας. Ο ΚΟΣΜΟΣ καλεί όλους τους πολίτες, τις τοπικές αρχές, την επιστημονική κοινότητα και την κυβέρνηση να δράσουν τώρα, ώστε η προστασία των περιοχών Natura 2000 να γίνει πραγματικότητα και όχι κενό γράμμα.

Δεν υπάρχει χρόνος για εφησυχασμό. Ας αναλάβουμε την ευθύνη μας απέναντι στις επόμενες γενιές και στη φύση που μας φιλοξενεί.

ΚΟΣΜΟΣ – Για μια νέα Πολιτική Βιωσιμότητας, Δημοκρατίας και Κοινωνικής Δικαιοσύνης