Το θέμα της επιστροφής της Αττικής Οδού στο Δημόσιο  κρίθηκε οριστικά στα τέλη του προηγούμενου έτους, όταν το υπουργείο Υποδομών παρέλαβε πόρισμα του οίκου Hill International, ο οποίος έκρινε ότι δεν υπήρχε υπέρβαση του ανώτατου ορίου απόδοσης κεφαλαίου. Έτσι, το σημερινό σχήμα βασικών μετόχων της Αττικής Οδού κράτησε την πολύτιμη παραχώρηση ως το ύστατο χρονικό όριο του Οκτωβρίου 2024, ενώ πρόσφατα το ΤΑΙΠΕΔ άρχισε τον διαγωνισμό για την επιλογή νέου παραχωρησιούχου για τα επόμενα 25 χρόνια. Στον διαγωνισμό έχουν δικαίωμα συμμετοχής μεγάλες κατασκευαστικές και επενδυτικές εταιρείες, ενώ στη σύμβαση παραχώρησης δεν έχουν περιληφθεί υποχρεώσεις για κατασκευή επεκτάσεων, καθώς επιδιώκεται να μεγιστοποιηθεί το τίμημα της συναλλαγής.

Οι σημερινοί μέτοχοι, Ελλάκτωρ και Άβαξ, θα εισέλθουν με αξιώσεις στη διεκδίκηση της νέας παραχώρησης, καθώς, ιδιαίτερα για την Ελλάκτωρ, η Αττική Οδός είναι ένα asset στρατηγικής αξίας με μεγάλη συμβολή στα οικονομικά μεγέθη του ομίλου. Όπως τονιζόταν στο ενημερωτικό δελτίο για την περυσινή αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Ελλάκτωρ, «ο Όμιλος βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην κερδοφορία της παραχώρησης της Αττικής Οδού και τυχόν μη ανανέωση της παραχώρησης αυτής μετά το 2024 ενδέχεται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα αποτελέσματα του Ομίλου».

Είναι χαρακτηριστικό ότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρατίθενται στο ενημερωτικό δελτίο, η Ελλάκτωρ θα είχε ζημιές προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) το 2020 και το 2019, αν δεν υπήρχαν τα EBITDA από την Αττική Οδό. Το 2020, ο όμιλος εμφάνισε συνολικά EBITDA μόλις 30 εκατ., ενώ η Αττική Οδός εισέφερε 105,6 εκατ. και το 2019 ο όμιλος είχε EBITDA μόλις 80 εκατ., με συμβολή 134 εκατ. από την Αττική Οδό.

Όμως, τα κέρδη που καταγράφονται στους ισολογισμούς της Αττικής Οδού δεν δίνουν παρά μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας του οφέλους που έχουν αποκομίσει οι μέτοχοί της, από μια αρχική επένδυση ύψους 1,25 δισ. ευρώ, την οποία κάλυψαν  κατά 15% με ίδια κεφάλαια, ενώ το υπόλοιπο χρηματοδοτήθηκε με δανεισμό και κρατική συμμετοχή.

Στην πραγματικότητα, ένα μεγάλο μέρος των εσόδων της Αττικής Οδού μεταφερόταν σε όλη τη διάρκεια της παραχώρησης στην αδελφή εταιρεία Αττικές Διαδρομές, μια κατασκευαστική εταιρεία λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του οδικού άξονα. Τα κόστη συντήρησης της Αττικής Οδού, για τα οποία πληρώνεται η εταιρεία Αττικές Διαδρομές, έχουν προκαλέσει πολλές συζητήσεις στο παρελθόν, καθώς υπήρξαν χρονιές όπου είχαν ανέλθει και σε περίπου 1 εκατ. ευρώ το χιλιόμετρο για τον οδικό άξονα των 70 χιλιομέτρων.

Το επίμαχο πλέον ζήτημα είναι ότι η κερδοφορία προσδιορίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα ποσά που πληρώνει η Αττική Οδός στην εταιρεία «Αττικές Διαδρομές», η οποία διαχειρίζεται τη συντήρηση.

Με βάση τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις, η εταιρεία εκμετάλλευσης («Αττική Οδός») πλήρωνε επί πολλά χρόνια στην εταιρεία συντήρησης («Αττικές Διαδρομές») 50 έως 70 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ τελευταία το ποσό έχει πέσει κάτω από 50 εκατ. ευρώ.
Τα ποσά αυτά ουσιαστικά πηγαίνουν «από τη μία τσέπη στην άλλη», δεδομένου ότι το 80% της εταιρείας συντήρησης ανήκει στους δύο κατασκευαστικούς ομίλους («Ελλάκτωρ»- «Αβαξ») που κατέχουν και το 99,96% της Αττικής Οδού: Ο,τι ξόδευαν ως ιδιοκτήτες της μιάς εταιρείας, το έπαιρναν ως μέτοχοι της άλλης.
Ετσι όμως αφαιρούνταν κέρδη από την «Αττική Οδό», με αποτέλεσμα να μην πιάνει το πλαφόν απόδοσης κεφαλαίων 13,1% και να μην καθίσταται υποχρεωτική η μεταβίβαση του έργου στο Δημόσιο.

Το «φόρτωμα» των ισολογισμών με «δαπάνες»

Το μεγάλο ερώτημα, είναι αν αυτές οι χρεώσεις, που αθροιστικά αντιστοιχούν σε πολύ μεγάλο ποσοστό του αρχικού προϋπολογισμού του έργου, αφορούν πραγματικές και αναγκαίες δαπάνες. Ή, αν βρίσκεται εδώ και πολλά χρόνια σε εξέλιξη ένα μεγάλο κόλπο «αφαίμαξης» της κερδοφορίας της Αττικής Οδού, που καταλήγει να ζημιώνει το Δημόσιο, στερώντας του τη δυνατότητα να αποκτήσει τη διαχείριση-εκμετάλλευση του «χρυσού» αυτοκινητόδρομου…

Χιονοθύελλα και... χάος

Παρά την πολυδάπανη λειτουργία της, η Αττική Οδός έγινε στη διάρκεια της χθεσινής κακοκαιρίας το πιο προβληματικό σημείο στο οδικό δίκτυο του Λεκανοπεδίου, καθώς εκατοντάδες αυτοκίνητα που εισήλθαν στον οδικό άξονα παγιδεύθηκαν για ώρες στη διάρκεια της χιονοθύελλας, χωρίς η διαχειρίστρια εταιρεία να αξιοποιήσει αποτελεσματικά τα τεχνικά μέσα της για να αποκαταστήσει την κυκλοφορία, παρότι είχε προβλεφθεί ότι θα εκδηλωνόταν κύμα κακοκαιρίας.

Με πολλούς οδηγούς να κινδυνεύουν να περάσουν τη νύχτα στα οχήματά τους, εγκλωβισμένοι στην Αττική Οδό, χρειάσθηκε να οργανωθεί μια εκτεταμένη επιχείρηση απεγκλωβισμού με συμμετοχή της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας και τη βοήθεια των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας, Χρ. Στυλιανίδης επέρριψε ευθύνες στην Αττική Οδό, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίσθηκε χθες στον συγκεκριμένο οδικό άξονα, όπου δυστυχώς η εταιρία δεν κατόρθωσε να κρατήσει τον δρόμο ανοικτό παρά τις συσκέψεις στις οποίες υποσχέθηκαν ότι θα έχουν επάρκεια μέσων, όπως ανέφερε ο κ. Στυλιανίδης.

Πηγή στοιχείων: https://www.businessdaily.gr/