Του Χρήστου Λαμπρίδη*

Αποθέωση της επικοινωνίας, αδυναμία αντίληψης των εξελίξεων στο γεωπολιτικό πεδίο, απουσία αναπτυξιακού σχεδιασμού και ερασιτεχνικοί χειρισμοί αποτυπώνουν την εικόνα της κυβέρνησης στο ζήτημα της Αμερικανικής παρέμβασης για τα ναυπηγεία της Ελευσίνας. Αρωγοί στην επικοινωνιακή καταιγίδα της κυβέρνησης πολλά μέσα ενημέρωσης που φιλοτέχνησαν εικόνα μετατροπής της Δυτικής Αττικής σε σύγχρονο Ελ Ντοράντο.

Μετά τον επικοινωνιακό ορυμαγδό των τελευταίων ημερών, ήρθε η ώρα να αξιολογηθούν με ψυχραιμία τα δεδομένα. Με μια τέτοια οπτική λοιπόν, αυτό που γνωρίζουμε για τις επικείμενες επενδύσεις στην Ελευσίνα είναι ότι… δεν γνωρίζουμε ποιες είναι αυτές. Δεν γνωρίζουμε για παράδειγμα τα έργα υποδομών, τον προϋπολογισμό τους, τις δαπάνες εξοπλισμού, τις υποδομές σε δίκτυα σύνδεσης. Με βάση τη σχετική διάταξη που κατατέθηκε στη Βουλή, το μόνο που έγινε αντιληπτό είναι ότι επιχειρείται η εταιρεία ΟΝΕΧ να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος της αμερικανικής παρέμβασης στην περιοχή, επεκτείνοντας την τρέχουσα ναυπηγική δραστηριότητα της σε άλλους τομείς.

Και όμως, θα έπρεπε να γνωρίζουμε. Στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στον Καναδά και αλλού οι δημόσιες αρχές σχεδιάζουν και στη βάση αυτή  καλούν ιδιώτες να επενδύσουν σε συγκεκριμένες υποδομές. Η ελληνική κυβέρνηση ωστόσο ακολουθεί την αντίστροφη πορεία.

Θα δημιουργηθεί στην Ελευσίνα ανταγωνιστικό λιμάνι ως προς τον Πειραιά;

Μετά τις δηλώσεις της κας Γκίλφοιλ για το λιμάνι του Πειραιά, πολλά είναι τα ΜΜΕ που προεξόφλησαν ότι θα δημιουργηθεί στην Ελευσίνα ανταγωνιστικό λιμάνι. Αυτό αυτόματα θα σήμαινε ότι στην Ελευσίνα θα δημιουργηθεί terminal για τη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων (containers). Θα είναι ωστόσο μια τέτοια επιλογή οικονομικά βιώσιμη; Θα επενδυθούν από την πλευρά της ONEX εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ που απαιτούνται για τη λειτουργία container terminal (υποδομές, ανωδομές, εκβαθύνσεις κλπ) για να διεκδικήσει μια αγορά που σε μεγάλο βαθμό ελέγχει η Κίνα, καθώς το λιμάνι του Πειραιά εξυπηρετεί κυρίως φορτία της γραμμής  Άπω Ανατολής - Ευρώπης;  Που θα βρεθούν οι πρόσθετοι χώροι που δεν διαθέτουν τα ναυπηγεία και απαιτούνται για την κατασκευή του; Αυτής της έκτασης χώροι (400 στρέμματα αναφέρονται σε δημοσιεύματα) δεν υπάρχουν. Επιπλέον, ο αρμόδιος Υπουργός δήλωσε στη Βουλή ότι η ONEX ζητά να της δοθεί το δικαίωμα στην έκταση που της έχει παραχωρηθεί,  όχι σε άλλη έκταση, να αναπτύξει περαιτέρω δραστηριότητες και ο ίδιος με τη διάταξη νόμου είναι θετικός σε αυτό το αίτημα.

Μα θα πει κάποιος, τελικά όλη αυτή η σκόνη που σηκώθηκε παραπέμπει σε μια φούσκα η οποία δεν θα οδηγήσει σε καμία απολύτως επένδυση και δραστηριότητα; Κανείς δεν μπορεί να το πει αυτό στο βαθμό που εκδηλώνεται ένα συστηματικό ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τα ναυπηγεία Ελευσίνας. Αν το σχέδιο για τη δημιουργία ανταγωνιστικού προς τον Πειραιά container terminal δεν φαίνεται να μπορεί να λειτουργήσει με όρους βιωσιμότητας, τίποτα δεν αποκλείει την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που να αφορούν στο γενικό φορτίο, στο ξηρό χύδην φορτίο, στο LNG αλλά και στη μεταφορά ειδικών εμπορευμάτων σε μικρή κλίμακα. Η διάταξη που ήρθε στη Βουλή δίνει τη δυνατότητα στην ONEX, μόνη της ή με συμπράξεις, να δραστηριοποιηθεί στην αμυντική βιομηχανία, στον ενεργειακό τομέα, στην εφοδιαστική αλυσίδα, σε εμπορικές και λιμενικές δραστηριότητες. Αυτή η δραστηριοποίηση είναι καίριας σημασίας για τις ΗΠΑ, οι οποίες πιθανότατα να επιθυμούν να διαθέτουν ελεγχόμενες από εκείνες υποδομές διακίνησης πχ στρατιωτικού υλικού που μπορεί να κατασκευάζεται στα ναυπηγεία Ελευσίνας ή άλλων κρίσιμων φορτίων.

Κρίσιμα ζητήματα παραμένουν αδιευκρίνιστα

Στο σημείο αυτό ωστόσο δεν θα πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι υπάρχει στην περιοχή κρατικός φορέας, ο οποίος εξυπηρετεί κυρίως χύδην ξηρά φορτία και αυτός είναι ο Οργανισμός Λιμένα Ελευσίνας. Ποιος θα είναι ο ρόλος του Οργανισμού την επόμενη ημέρα;  Θα πάψει να λειτουργεί; Στο Master Plan του λιμένα Ελευσίνας το οποίο έχει κατατεθεί στο Υπουργείο Ναυτιλίας προς έγκριση, προβλέπεται η μεταφορά του λιμανιού στη θέση Βλύχα. Θα γίνει εκεί  η μεταφορά του λιμανιού; Στη διάταξη νόμου αναφέρεται η δυνατότητα συνεργασίας της ONEX με δημόσια λιμάνια, παραπέμποντας στον Οργανισμό Λιμένα Ελευσίνας. Εάν γίνει η μεταφορά, το νέο terminal θα παραχωρηθεί στην ONEX και με ποια διαδικασία; Δεν θα γίνει διαγωνισμός;

Επίσης σημαντικά είναι τα ζητήματα που αφορούν στη σύνδεση των ναυπηγείων με το σιδηροδρομικό και κυρίως με το οδικό δίκτυο που είναι σε κακή κατάσταση. Χωρίς αξιόπιστη σύνδεση, δεν μπορούν να αναπτυχθούν οι φημολογούμενες δραστηριότητες. Αυτή τη στιγμή οι αναφορές για έργα σύνδεσης με το οδικό και το σιδηροδρομικό δίκτυο και το Εμπορευματικό Κέντρο στο Θριάσιο είναι «στον αέρα», χωρίς μελέτες και κατά συνέπεια χωρίς κόστος και πηγές χρηματοδότησης.

Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η επικοινωνιακή καταιγίδα των φιλοκυβερνητικών μέσων για επενδύσεις από αμερικανικές κάνουλες εκατοντάδων εκατομμύριων δολαρίων όπως αναφέρουν τα δημοσιεύματα, αγνοούν πλήρως τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ενδεχόμενης υλοποίησης τους σε μια από τις πλέον επιβαρυμένες περιοχές, αυτή της Δυτικής Αττικής.

Τέλος, αντιθέτως με όσα γράφονται, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το Θριάσιο εμπορευματικό κέντρο θα πρέπει να εξυπηρετεί φορτία όλων των προελεύσεων γιατί έτσι υπηρετούνται τα συμφέροντα της χώρας.

Ερασιτεχνικοί χειρισμοί σε καίριας σημασίας ζητήματα

Μέσα σε ένα θολό τοπίο διακηρύξεων για επενδύσεις, τις οποίες δεν έχει σχεδιάσει το ελληνικό κράτος αλλά προτίθεται να υλοποιήσει μια τρίτη χώρα στην Ελλάδα χωρίς ωστόσο να τις προσδιορίζει με σαφήνεια, είναι τουλάχιστον αφελές να υποστηρίζει κανείς με βεβαιότητα ότι θα υπάρξουν οφέλη εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την πατρίδα μας. Είναι συνάμα και επικίνδυνο να το υποστηρίζει, στο βαθμό που οι θολές έως και άγνωστες παρεμβάσεις έχουν γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία και τα ενεργειακά.

Το δυστύχημα σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία είναι ότι βρίσκεται στη διακυβέρνηση της χώρας η Νέα Δημοκρατία, η οποία και στο χώρο των λιμένων επιδεικνύει μέγιστη επικοινωνιακή δυνατότητα η οποία ωστόσο συνοδεύεται από τεράστια ανικανότητα ουσιαστικής διαχείρισης των καταστάσεων.

Η Νέα Δημοκρατία, που σήμερα υιοθετεί την πολιτική του δεδομένου συμμάχου των ΗΠΑ, ήταν αυτή που ως αντιπολίτευση απαιτούσε από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να υποταχθεί πλήρως στις απαιτήσεις της COSCO στο λιμάνι του Πειραιά.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ήταν αυτή που ενώ αυτοδιαφημιζόταν ως φιλοεπενδυτική, συμφώνησε να ακυρώσει εξασφαλισμένες από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ επενδύσεις σχεδόν 500 εκατομμυρίων ευρώ, στα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, μεταθέτοντας τις χρονικά.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ήταν αυτή που πανηγύριζε προκαταβολικά για επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ, ενόψει παραχωρήσεων σε ιδιώτες των λιμένων Ηγουμενίτσας, Ηρακλείου και Φίλιππος Β στην Καβάλα και τελικά οι συμβάσεις δεν προέβλεψαν καμία παραγωγική επένδυση, παρά μόνο δυο κτίρια διοίκησης χαμηλού προϋπολογισμού στα δυο τελευταία λιμάνια.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με την πλήρη ταύτιση της με τους στόχους της πολιτικής των ΗΠΑ ευνόησε τις συνθήκες έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας για το λιμάνι του Πειραιά.

Δυστυχώς η αλληλουχία των ατυχών χειρισμών από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας δείχνει ότι η μόνη ελπίδα για την εξασφάλιση ουσιαστικών ωφελειών, είναι η κυβερνητική αλλαγή σε μια προοδευτική πορεία ανάκτησης της αξιοπιστίας της χώρας.  

Χρήστος Λαμπρίδης

Μέλος ΠΓ ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ