Σε ηλικία 90 ετών έφυγε από τη ζωή ο Ντέσμοντ Τούτου, ο αρχιεπίσκοπος της Νότιας Αφρικής που υπήρξε ένας από τους ηγέτες του αγώνα κατά του ρατσιστικού καθεστώτος του απαρτχάιντ.

Το 1984 του είχε απονεμηθεί το Βραβείο Νόμπελ για την Ειρήνη.

Στην ανακοίνωσή του για τον θάνατο αυτής της εμβληματικής προσωπικότητας, ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, σημείωσε ότι η απώλεια του Ντέσμοντ Τούτου «είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορίας μιας γενιάς εξαιρετικών Νοτιοαφρικανών που εξασφάλισαν την ελευθερία της χώρας για τους συμπατριώτες τους».

Ο Ντέσμοντ Τούτου υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Νοτίου Αφρικής και ώς το τέλος της ζωής του συνέχιζε να ταξιδεύει για να προασπιστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα όλων των ανθρώπων, τόσο στη Νότια Αφρική, όσο και διεθνώς.

Γεννήθηκε το 1931 στο Κλέρκσντορπ, Τρανσβαάλ, Νότια Αφρική, έγινε ο πρώτος μαύρος Αγγλικανικός Αρχιεπίσκοπος τόσο του Κέιπ Τάουν όσο και του Γιοχάνεσμπουργκ. 
Έγινε γνωστός ως η φωνή των άφωνων Μαύρων της Νότιας Αφρικής και είχε υποστηρίξει το οικονομικό μποϋκοτάζ ενάντια στη χώρα του ως μέσο πίεσης, ενώ παράλληλα ενθάρρυνε συνεχώς τη συμφιλίωση μεταξύ των διαφόρων φατριών που σχετίζονταν με το απαρτχάιντ.

Όταν ο Νέλσον Μαντέλα εξελέγη ο πρώτος Μαύρος πρόεδρος του έθνους – διόρισε τον Τουτού πρόεδρο της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης.

Στο έργο του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο Τουτού διατύπωσε το στόχο του ως «μια δημοκρατική και δίκαιη κοινωνία χωρίς φυλετικές διακρίσεις», και διατύπωσε αιτήματα για την ολοκλήρωσή του, συμπεριλαμβανομένων της ισότητας των πολιτικών δικαιωμάτων για όλους, ενός κοινού συστήματος εκπαίδευσης και της παύσης της αναγκαστικής απέλασης.

Εκτός από το βραβείο Νόμπελ, ο Τουτού έχει τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία, όπως το Βραβείο Pacem in Terris, το βραβείο Διακεκριμένης Ανθρωπιστικής Υπηρεσίας του Επισκόπου Τζον T. Γουόκερ, το Βραβείο Ηγεσίας Λίνκολν και το Βραβείο Γκάντι για την Ειρήνη.

Οι κυριότερες ημερομηνίες στη ζωή του

Ο Νοτιοαφρικανός αγγλικανός αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου, νομπελίστας Ειρήνης και ήρωας του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, πέθανε σήμερα σε ηλικία 90 ετών, ανακοίνωσε ο πρόεδρος της χώρας Σίριλ Ραμαφόσα.

Ακολουθούν οι ημερομηνίες-κλειδιά της ζωής του.

•    1931: Γεννιέται στην Κλάρκσντορπ, περίπου 170 χιλιόμετρα δυτικά του Γιοχάνεσμπουργκ.

•    1943: Η οικογένεια Τούτου, που μέχρι τότε ανήκε στους μεθοδιστές, εντάσσεται στην αγγλικανική εκκλησία.

•    1947: Παθαίνει φυματίωση ενώ φοιτά σε δευτεροβάθμιο σχολείο κοντά στη Σοφίαταουν, στο Γιοχάνεσμπουργκ. Αποκτά φιλική σχέση με ιερέα και γίνεται βοηθός του στην εκκλησία μετά την ανάρρωσή του.

•    1948: Το Εθνικό Κόμμα –η παράταξη της λευκής μειοψηφίας– επιβάλλει το απαρτχάιντ, το καθεστώς των φυλετικών διακρίσεων, ενόψει των εκλογών του 1948. Κερδίζει την αναμέτρηση χάρη στην υποστήριξη των ψηφοφόρων της λευκής μειονότητας που επιθυμούν διακαώς να διατηρήσουν την κυριαρχία τους επί της πλειοψηφίας των μαύρων.

•    1955: Παντρεύεται τη Λέα. Αρχίζει να διδάσκει σε γυμνάσιο του Γιοχάνεσμπουργκ, όπου γυμνασιάρχης είναι ο πατέρας του.

•    1958: Εγκαταλείπει το σχολείο, αρνούμενος να γίνει μέρος ενός συστήματος διδασκαλίας που προωθεί την ανισότητα σε βάρος των μαύρων μαθητών. Γίνεται ιερέας.

•    1962: Μεταναστεύει στη Βρετανία για να σπουδάσει θεολογία στο King's College του Λονδίνου.

•    1966: Επιστρέφει στη Νότια Αφρική. Αρχίζει να διδάσκει θεολογία σε ιεροσπουδαστήριο στο Ίστερν Κέιπ. Αρχίζει να κάνει γνωστές τις απόψεις του, την εναντίωσή του στο απαρτχάιντ.

•    1975: Γίνεται ο πρώτος μαύρος αγγλικανός αρχιμανδρίτης του Γιοχάνεσμπουργκ.

•    1980: Με την ιδιότητα του γενικού γραμματέα του Συμβουλίου των Εκκλησιών της Νότιας Αφρικής, ο Ντέσμοντ Τούτου είναι επικεφαλής του κλιμακίου των ιεραρχών που επισκέπτεται τον πρωθυπουργό Πίτερ Βέλεμ Μπόθα για να τον καλέσει να βάλει τέλος στο απαρτχάιντ. Αν και η συνάντηση δεν έχει κανένα πρακτικό αντίκρισμα, θα σηματοδοτήσει μια ιστορική στιγμή: την καταγγελία του καθεστώτος του φυλετικού διαχωρισμού από έναν ηγέτη των μαύρων μπροστά στον επικεφαλής της κυβέρνησης των λευκών. Έξαλλη, η κυβέρνηση προχωρά στην κατάσχεση του διαβατηρίου του Τούτου.

•    1984: Βραβεύεται με το Νόμπελ Ειρήνης για τις προσπάθειές του να τερματιστεί το σύστημα κυριαρχίας της λευκής μειονότητας επί της μαύρης πλειοψηφίας.

•    1985: Γίνεται ο πρώτος μαύρος αρχιεπίσκοπος Γιοχάνεσμπουργκ. Τάσσεται δημόσια υπέρ του μποϊκοτάζ της Νότιας Αφρικής και της εκστρατείας πολιτικής ανυπακοής προκειμένου να πέσει το απαρτχάιντ.

•    1986: Γίνεται ο πρώτος μαύρος που διορίζεται αρχιεπίσκοπος Κέιπ Τάουν και επικεφαλής της Αγγλικανικής Εκκλησίας Νότιας Αφρικής. Μαζί με άλλους πνευματικούς ηγέτες, μεσολαβεί για την επίλυση διαφορών μεταξύ μαύρων διαδηλωτών και των κυβερνητικών δυνάμεων ασφαλείας.

•    1990: Ο πρόεδρος Φρέντρικ Βίλεμ ντε Κλερκ νομιμοποιεί το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC). Ανακοινώνει το σχέδιό του να αποφυλακίσει τον Νέλσον Μαντέλα.

•    1991: Νόμοι του απαρτχάιντ και ρατσιστικοί περιορισμοί ακυρώνονται. Ξεκινούν συνομιλίες ανάμεσα στο κράτος και 16 οργανώσεις που δίνουν αγώνα εναντίον του καθεστώτος των φυλετικών διακρίσεων.

•    1994: Αφού ο Μαντέλα καταγάγει σαρωτική νίκη στο τιμόνι του ANC στις πρώτες δημοκρατικές εκλογές στη χώρα, ο Τούτου εισηγείται τον όρο «έθνος του ουράνιου τόξου» με τον οποίο περιγράφει την ένωση των πολλών και διαφόρων φυλών της Νότιας Αφρικής μετά το απαρτχάιντ.

•    1994: Ο Νέλσον Μαντέλα ζητεί από τον Ντέσμοντ Τούτου να αναλάβει πρόεδρος της υπό σύσταση Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης. Στον ρόλο αυτό θα ακούσει, θα καταγράψει και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θα δώσει αμνηστία σε δράστες κατάφωρων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επί των ημερών του απαρτχάιντ.

•    1996: Αποσύρεται από τα ιερατικά καθήκοντά του για να επικεντρωθεί αποκλειστικά στο έργο του στην επιτροπή. Συνεχίζει τον ακτιβισμό του, τασσόμενος υπέρ της ισότητας και υπέρ της συμφιλίωσης. Του απονέμεται ο τίτλος του επίτιμου αρχιεπισκόπου.

•    1997: Ενημερώνεται για τη διάγνωση πως έχει καρκίνο του προστάτη. Θα χρειαστεί έκτοτε νοσηλεία και θεραπεία αρκετές φορές.

•    2011: Ο Δαλάι Λάμα ανακοινώνει την ίδρυση της ετήσιας Ομιλίας για τη Διεθνή Ειρήνη Ντέσμοντ Τούτου. Αλλά το κάνει μέσω δορυφορικής βιντεοσύνδεσης, αφού η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής δεν του δίνει βίζα ώστε να είναι παρών ο πνευματικός ηγέτης των θιβετανών.

•    2013: Ο Τούτου ξεσπά εναντίον του ANC. Λέει πως δεν μπορεί πλέον να ψηφίζει το κόμμα αυτό, διότι δεν αντιμετώπισε όπως όφειλε την ανισότητα, τη βία, τη διαφθορά.

•    2013: Ο επίτιμος αρχιεπίσκοπος, για πολλούς η «ηθική πυξίδα» της Νότιας Αφρικής, εκφράζεται υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων δηλώνοντας πως «ποτέ του δεν θα λάτρευε έναν ομοφοβικό θεό».

•    2021: Ο Τούτου, εμφανώς με εύθραυστη υγεία, οδηγείται με αναπηρικό αμαξίδιο –μολαταύτα, χαμογελαστός– στην παλιά του ενορία, στον καθεδρικό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Κέιπ Τάουν, ο οποίος αποτελούσε άλλοτε καταφύγιο για διωκόμενους αγωνιστές κατά του απαρτχάιντ, όπου τελείται ειδική λειτουργία για τα 90ά του γενέθλια.

•    26η Δεκεμβρίου 2021: Αφήνει την τελευταία του πνοή στο Κέιπ Τάουν, στα 90 του χρόνια.

Ο Ντέσμοντ Τούτου μέσα από τα δικά του λόγια

«...Θα αρνηθώ να πάω στον ομοφοβικό παράδεισο. Θα πω, όχι, λυπάμαι...»

Ο αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου, ήρωας του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, που έφυγε από τη ζωή στα 90 του, ήταν ο άνθρωπος των ισχυρών πεποιθήσεων και των ισχυρών λόγων. Πιστός στις ιδέες του και στον αγώνα για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων, δεν φοβόταν να οργιστεί και να εκφράσει την οργή του, αλλά ούτε και να γελάσει και να χρησιμοποιήσει το χιούμορ για πει αυτό που ήθελε.   Ας δούμε ένα απάνθισμα των θέσεών του, όπως τις βρήκαμε συγκεντρωμένες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Να είστε επιεικείς με τους Λευκούς, έχουν την ανάγκη να ανακαλύψουν και πάλι την ανθρωπιά τους»
(Οκτώβριος 1984, στις χειρότερες στιγμές του καθεστώτος του απαρτχάιντ)

«Είναι η ιστορία ενός Ζαμπιανού και ενός Νοτιοαφρικανού που συζητούν. Ο Ζαμπιανός κομπάζει για τον υπουργό Ναυτικού. Ο Νοτιοαφρικανός τον ρωτάει: "αλλά εσείς δεν έχετε στόλο, δεν έχετε πρόσβαση στην θάλασσα, πώς μπορείτε να έχετε υπουργό Ναυτικού; Και ο Ζαμπιανός απαντά: "Κι'εσείς στην Νότια Αφρική δεν έχετε υπουργό Δικαιοσύνης, ε;" »
(Ομιλία κατά την απονομή του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης, 11 Δεκεμβρίου 1984).

«Για όνομα του Θεού, θα ακούσουν, οι Λευκοί θα ακούσουν αυτό που προσπαθούμε να τους πούμε; Σας παρακαλώ, το μόνο πράγμα που σας ζητάμε είναι να αναγνωρίσετε ότι είμαστε κι'εμείς άνθρωποι. Οταν μας γδέρνετε, ματώνουμε. Οταν μας γαργαλάτε, γελάμε».                                                                                                    (Όταν ζητούσε την επιβολή κυρώσεων κατά της Νότιας Αφρικής σε ομιλία του τον Ιανουάριο 1985).

«Ο πρόεδρός σας είναι καταστροφή σε ό,τι αφορά τους Μαύρους. Είμαι πολύ θυμωμένος. Η Δύση να πάει στον διάολο. Τα συνδικάτα των μαύρων ζητούν κυρώσεις, Πάνω από το 70% του λαού μας, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, θέλει κυρώσεις. Αλλά όχι, ο πρόεδρος Ρέιγκαν ξέρει καλύτερα από όλους τους άλλους. Να υποφέρουμε. Κάθεται εκεί, σαν μεγάλος λευκός αρχηγός αλά παλαιά, και μας λέει ότι εμείς, οι Μαύροι δεν ξέρουμε τι είναι καλό για μας. Ο Λευκός ξέρει».
(Συνέντευξη στον αμερικανικό Τύπο μετά την άρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν να επιβάλει κυρώσεις στο καθεστώς του απαρτχάιντ, Ιούλιος 1986)

«Στη Νότια Αφρική ζητούσα συχνά σε δημόσιες εκδηλώσεις στις οποίες συμμετέχουν Μαύροι και Λευκοί: "Σηκώστε τα χέρια!". Μετά έλεγα: "Κουνήστε τα χέρια". Και μετά "Κοιτάξτε τα χέρια σας". Διαφορετικά χρώματα που αντιπροσωπεύουν διαφορετικούς ανθρώπους. Είστε ο λαός ουράνιο τόξο του Θεού».
(Απόσπασμα από το βιβλίο του "The Rainbow People of God", 1996)

«Ευχαριστώ από καρδιάς τον Θεό που δημιούργησε τον Δαλάι Λάμα. Πιστεύετε σοβαρά, όπως έχουν πει μερικοί, ότι ο Θεός λέει: "Σύμφωνοι, αυτός ο τύπος, ο Δαλάι Λάμα, είναι μια χαρά. Τι κρίμα που δεν είναι χριστιανός;" Εγώ δεν το πιστεύω, διότι, ξέρετε, ο Θεός δεν είναι χριστιανός».
(Ιούνιος 2006, Βρυξέλλες)

«Εχει μεταμορφωθεί σε κάτι πολύ παράξενο. Ενας είδος Φρανσκεστάιν για τον λαό του».
(Για τον Ρόμπερτ Μουγκάμπε, Ιούνιος 2008)

«Μια μέρα στο Σαν Φρανσίσκο, καθόμουν ήσυχος στην γωνιά μου και μια γυναίκα εμφανίζεται μπροστά μου. Ολοφάνερα συγκινημένη με χαιρετάει με ένα "καλημέρα αρχιεπίσκοπε Μαντέλα!". Δύο στην τιμή του ενός».
(Εκδήλωση, Οκτώβριος 2008)

«Η κυβέρνησή μας που με αντιπροσωπεύει- που με αντιπροσωπεύει, εμένα; - δήλωσε ότι δεν θα υποστηρίξει τους Θιβετιανούς που καταπιέζονται βάναυσα από τους Κινέζους. Σας προειδοποιώ, σας προειδοποιώ ότι θα προσευχηθούμε όπως προσευχηθήκαμε για την πτώση του καθεστώτος του απαρτχάιντ, θα προσευχηθούμε για την πτώση μίας κυβέρνησης που δεν μας αντιπροσωπεύει».
(Συνέντευξη Τύπου μετά την άρνηση της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής να χορηγήσει βίζα στον Δαλάι Λάμα για να παρευρεθεί στα 80ά γενέθλια του Ντέσμοντ Τούτου, Οκτώβριος 2011).

«Δεν θα σεβαστώ έναν ομοφοβικό Θεό (...) Θα αρνηθώ να πάω στον ομοφοβικό παράδεισο. Θα πω, όχι, λυπάμαι, προτιμώ μακράν να πάω στην άλλη πλευρά. Συμμετέχω και σ'αυτήν την εκστρατεία, όπως συμμετείχα στην εκστρατεία κατά του απαρτχάιντ. Για μένα, βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο».
(Ομιλία, Ιούλιος 2013)

«Είχε αδυναμίες; Φυσικά. Κι' ανάμεσα σ'αυτές, αυτή η ακλόνητη πίστη προς αυτήν την οργάνωση (το Εθνικό Αφρικανικό Κονγκρέσο) και ορισμένους συντρόφους που τον απογοήτευσαν. Κράτησε στην κυβέρνησή του υπουργούς ανίκανους, πραγματικά ανίκανους. Αλλά πιστεύω ότι είναι άγιος, διότι ενέπνευσε δυνατά τους άλλους».
(Την επομένη του θανάτου του Νέλσον Μαντέλα, 6 Δεκεμβρίου 2013)

«Καθώς πεθαίνουν, οι άνθρωποι έχουν τον έλεγχο της ζωής τους, άρα γιατί να τους αρνείται κανείς τον έλεγχο του θανάτου τους;».
(Αρθρο, Οκτώβριος 2016)

Πηγή:efsyn.gr