Τρίτη, 15 Ιουνίου, 2021

Larger Font Smaller Font PDFΕκτύπωσηE-mail

Τετάρτη, 11 Μάρτίου 2020 00:00

«Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους»

alt
Στις 9 Μαρτίου του 1925 γεννήθηκε Μανόλης Αναγνωστάκης.
Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής με πολιτική συνείδηση, φυλακίστηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς. Το ποιητικό του έργο καθόρισε την ομάδα των στρατευμένων ποιητών της μεταπολεμικής ποίησης.
 
Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαρτίου του 1925. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.
 
Πήρε μέρος στην Αντίσταση ως στέλεχος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο.
 
Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1942 από το περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα». Εκτελώντας χρέη και αρχισυντάκτη, το 1944 συνεργάστηκε με το φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα» (1944), πόλο συσπείρωσης των προοδευτικών νέων λογοτεχνών της πόλης, και το 1945 εξέδωσε με δικά του έξοδα την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Εποχές». Αν και προχώρησε στην έκδοση μιας σειράς ποιητικών συλλογών τις επόμενες δεκαετίες, θα έπρεπε να περιμένει ως το 1979, σχεδόν 35 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου του, ώστε να δει να τυπώνεται η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του χωρίς δικά του έξοδα.
 
Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε και πυκνή παρουσία στην εφημερίδα «Αυγή», με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό «Κριτική» (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των «Δεκαοκτώ κειμένων» (1970), των «Νέων Κειμένων» και του περιοδικού «Η Συνέχεια» (1973).
 
Τα ποιήματα που ο Μανόλης Αναγνωστάκης άφησε πίσω του δημοσιευμένα είναι 88 και γράφτηκαν από το 1941 έως το 1971. Από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» δεν υπήρξε καμία δημόσια παρέμβασή του.
 
«Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω», είχε ξεκαθαρίσει, γιατί «το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή». Ίσως επειδή, όπως είχε πει σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, «η ποίηση είναι έργο της νεότητας. Χρειάζεται ενθουσιασμό, αυταπάτες, ψευδαισθήσεις. Αυτά τα έχουν οι νέοι. Όσο μεγαλώνεις, κατέχεις καλύτερα τα μέσα σου. Γίνεσαι τεχνίτης, αλλά ένα ποίημα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο για να είναι καλό».
 
Ο Αναγνωστάκης είχε προαναγγείλει τη σιωπή του με τους στίχους:
 
Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε.
Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ.
Μικροζημίες και μικροκέρδη συμψηφίζοντας.
Το θέμα είναι τώρα τι λες. (Στόχος, 1970)
 
Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ενώ μελοποιήθηκαν από συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1986) και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας (2002), ενώ αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
 
Το πιο γνωστό του ποίημα ήταν το Μιλώ, που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.
 
Η ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη δεν είναι απαισιόδοξη. Όσο κι αν οι στίχοι του φτάνουν κάποτε στην απελπισία, στο βάθος του ορίζοντα διακρίνεται ένα φως που μοιάζει περισσότερο με την αναλαμπή της αυγής και λιγότερο με το λυκόφως. Η δύναμη του ποιητικού του έργου, υπερβαίνοντα τις κομματικές ταμπέλες, κατάφερε να εκφράσει την αβεβαιότητα, την αποξένωση, αλλά και τις ελπίδες μιας ολόκληρης εποχής.
 
Έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 2005, καταβεβλημένος από χρόνια αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.
 
«Ποιήματα 1941-1971» (Εκδόσεις Νεφέλη)
Αλέξανδρου Αργυρίου: «Μανόλης Αναγνωστάκης: Νοούμενα και υπονοούμενα της ποίησής του» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης)
 
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ
Άγιαξ, για πάντα Άγιαξ
Άρχισε μια σιγανή βροχή…
Επιτύμβιον
Θεσσαλονίκη, μέρες του 1969 μ.Χ.
Μιλώ
Νέοι της Σιδώνος, 1970
Προσχέδιο δοκιμίου πολιτικής αγωγής*
Φοβάμαι
Χάρης 1944
 
Μιλώ
 
Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών
Για τα κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα
Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες
Μιλώ για τα λουλούδια που μαραθήκανε σους τάφους και τα σαπίζει η βροχή
Για τα σπίτια που χάσκουνε δίχως παράθυρα σαν κρανία ξεδοντιασμένα
Για τα κορίτσια που ζητιανεύουν δείχνοντας στα στήθια τις πληγές τους
Μιλώ για τις ξυπόλυτες μάνες που σέρνονται στα χαλάσματα
Για τις φλεγόμενες πόλεις τα σωριασμένα κουφάρια σους δρόμους
Τους μαστροπούς ποιητές που τρέμουνε τις νύχτες στα κατώφλια
Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα
Για τα φορτωμένα καμιόνια και τους βηματισμούς στις υγρές πλάκες
Για τα προαύλια των φυλακών και για το δάκρυ των μελλοθανάτων.
Μα πιο πολύ μιλώ για τους ψαράδες
Π' αφήσανε τα δίχτυα τους και πήρανε τα βήματά Του
Κι όταν Αυτός κουράστηκε αυτοί δεν ξαποστάσαν
Κι όταν Αυτός τους πρόδωσε αυτοί δεν αρνηθήκαν
Κι όταν Αυτός δοξάστηκε αυτοί στρέψαν τα μάτια
Κι οι σύντροφοι τους φτύνανε και τους σταυρώναν
Κι αυτοί, γαλήνιοι, το δρόμο παίρνουνε π' άκρη δεν έχει
Χωρίς το βλέμμα τους να σκοτεινιάσει ή να λυγίσει.
Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους.
 
πηγή:sansimera.gr
 

Νεότερες ειδήσεις:
Πρόσφατες ειδήσεις:

Πρόσωπα

«Βραβείο κοινοβουλευτικής
γραφικότητας»
 
Αυξήσεις «φωτιά» στις
αντικειμενικές σε Κερατσίνι
και Δραπετσώνα
 
Απεβίωσε η δημοσιογράφος
Σοφία Αδαμίδου

Στο 40% οι αυξήσεις των
αντικειμενικών στο Πέραμα
 
 
 
 

Γεγονότα

«Μια φορά και έναν καιρό
στον Πειραιά» 

«Μία φορά και έναν καιρό
στον Πειραιά»: 
Δεύτερος κύκλος εκπομπών

Η έκθεση ζωγραφικής και
γλυπτικής της Λιάνας Καρρά
στο Antica cafe

"ΖΩΕΣ ΜΕΣΙΣΤΙΕΣ" 
της Ελένης Νίκα  

"Και βγάζω το καπέλο μου…"
 

Πρωτοσέλιδα

Πολιτική

21 Μαΐου 2021, 20.44
Συνάντηση Γ. Πλακιωτάκη με τον Εκτελεστικό Διευθυντή της FRONTEX
Σε καλό κλίμα πραγματοποιήθηκε στο...
20 Μαΐου 2021, 18.34
Δράση διαμαρτυρίας του ΣΥΡΙΖΑ Πειραιά στα Λιπάσματα
Tην Παρασκευή 21/5/2021 στις 7.00 μ.μ. η Νομαρχιακή...
20 Μαΐου 2021, 18.24
 Οι συγκεντρώσεις του ΚΚΕ στον Πειραιά
Η Τομεακή Επιτροπή Πειραιά καλεί σε...

Ναυτιλία

14 Ιουνίου 2021, 19.33
Νέα 24ωρη απεργία στις 16 Ιουνίου από τους ναυτεργάτες
Στα δικαστήρια για να κηρύξουν «παράνομη»...
14 Ιουνίου 2021, 19.30
Διάκριση για την Celestyal Cruises για 8η συνεχόμενη χρονιά
Τέσσερα βραβεία, ένα χρυσό, ένα ασημένιο...
13 Ιουνίου 2021, 19.50
 ΠΕΝΕΝ: Νέα 24ωρη απεργία στις 16 Ιουνίου
«Το Δ.Σ της ΠΕΝΕΝ πιστό στην γραμμή της...

Πειραιάς

15 Ιουνίου 2021, 10.17
24ωρη ΑΠΕΡΓΙΑ σε ΜΕΤΡΟ, Ηλεκτρικό και Τραμ
Τέταρτη 16 Ιουνίου 24ωρη απεργία    Η...
14 Ιουνίου 2021, 00.00
Το καλοκαίρι του 2022 το ΜΕΤΡΟ φτάνει Πειραιά…
Ο Δήμαρχος Πειραιά κ. Γιάννης Μώραλης...
12 Ιουνίου 2021, 08.33
«ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ» στην πρόσοψη του Δημοτικού Θεάτρου
Στο μεγαλύτερο ταυτόχρονο εγχείρημα...