Ο Χρήστος Σαρτζετάκης, που έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών, βρέθηκε στο ύπατο αξίωμα της χώρας, την Προεδρία της Δημοκρατίας, από το 1985 ως το 1990.Στη συλλογική μνήμη, βέβαια, ξεχωρίζει η ιδιότητά του ως ανακριτή στην υπόθεση της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη.Αυτό εξάλλου ήταν και το στοιχείο που προτάχθηκε ως το μεγάλο πλεονέκτημα της υποψηφιότητας Σαρτζετάκη για την Προεδρία της Δημοκρατίας.
Ο δικαστής που σε περίοδο δύσκολη πολιτικά και πολιτειακά, έδειξε στους Έλληνες ότι υπάρχουν στη Δικαιοσύνη άπαρτα κάστρα!
Ναι, ο Χρήστος Σαρτζετάκης ήταν ο πρώτος διδάξας! Κι ας είχε απέναντί του παρακρατικές ομάδες και κορυφαίους κρατικούς λειτουργούς, που απέδειξε πια η ιστορία ότι καθοδηγούνταν από το παλάτι!
Ο άτεγκτος! Δεν υπήρξε άνθρωπος από το δικαστικό σώμα ή τον προσωπικό του περίγυρο που να μη τον χαρακτηρίσει έτσι.
Ο άνθρωπος που ως ανακριτής σήκωσε μόνος του όλο το βάρος της υπόθεσης και για να τη διαλευκάνει έφτασε σε άδυτα μεγάλων γραφείων και σαλονιών, αλλά κατέβηκε και σε καταγώγια στην Τούμπα και στην Τριανδρία.
Με τα βαριά μυωπικά γυαλιά του και τον χαρτοφύλακά του, εικόνα που είναι αποτυπωμένη πια στον χρόνο, συναναστράφηκε με εσμούς αλητείας και δολοφόνων! Σχεδόν δυόμιση χρόνια, δεν αισθάνθηκε κόπωση, μόνο την αίσθηση του καθήκοντος.
Δεν φοβήθηκε όταν ο αρχηγός της Χωροφυλακής Βαρδουλάκης θέλησε να του υποδείξει ποιους μάρτυρες να εξετάσει, όλους χωροφύλακες! «Είσαι απαράδεκτος κι αυτό που κάνεις ανεπίτρεπτο», απάντησε με περίσσιο θάρρος!
Δεν φοβήθηκε όταν ο εισαγγελέας, τότε, του Αρείου Πάγου και μετέπειτα πρωθυπουργός του Παπαδόπουλου, Κωνσταντίνος Κόλλιας, του έκανε συστάσεις για να «τελειώνουμε», δίνοντας γραμμή ότι δεν επιδιωκόταν από τους δράστες ο θάνατος του Λαμπράκη αλλά … το στραπατσάρισμά του!
«Το φρούριον είναι περιχαρακωμένο», απαντούσε όταν τον ρωτούσαν τι θα κάνει αν του αφαιρεθεί η δικογραφία… Είπαμε, άτεγκτος! Και θαρραλέος! Και ξεροκέφαλος! Κι επίμονος! Κι αποφασισμένος! Κι αποτελεσματικός!
Ατρόμητος ακόμη κι όταν εκατοντάδες παρακρατικοί διαδήλωναν κάτω από το γραφείο του και φώναζαν αποδοκιμαστικά κι απειλητικά το όνομά του, μόλις συνελήφθη ο στρατηγός της Χωροφυλακής Μήτσου.
Ο Χρήστος Σαρτζετάκης, ήταν ο δικαστής που πρώτος έγραψε ιστορία αφού έβαλε ένα μαντήλι στα μάτια και τυφλά, αλλά δίκαια, ξετύλιξε τον μίτο της Αριάδνης στον βούρκο του παλατιανού παρακράτους. Συνέδεσε τα γεγονότα λέξη- λέξη, φράση-φράση, λεπτομέρεια – λεπτομέρεια, αγνόησε εν πολλοίς τους φυσικούς φτωχοδιάβολους των τρικύκλων και στόχευσε στους ηθικούς αυτουργούς με τα ημίψηλα καπέλα, που στέκονταν πίσω από τις βαριές κουρτίνες των γραφείων της εξουσίας… Δεν πτοήθηκε από πιέσεις, συμφέροντα ή ισχυρότατες δυνάμεις. Τα κατάφερε! Κι έγραψε ιστορία!
Ο προπομπός της Κοτζαμάνη, του Ντογιάκου και της Λεπενιώτη. Μέγας υπηρέτης της Δικαιοσύνης και της Δημοκρατίας…
Στη χούντα
«Στη δικτατορία ο Χρήστος Σαρτζετάκης απολύθηκε από το δικαστικό σώμα. Συγκεκριμένα, με τη Συντακτική Πράξη Κ. Δ. της 28ης Μαΐου 1968 άρθηκε η ισοβιότητα των δικαστών και ο πρωτοδίκης Σαρτζετάκης, μαζί με 29 άλλους δικαστές (Κώνστα, Τζένο, Αλματζίδη, Πρόκο, κ.α.) διώχτηκαν από το δικαστικό σώμα διότι “επέδειξαν στυμπεριφορά ασυμβίβαστη προς το λειτούργημά τους».
Ειδικότερα για τον Σαρτζετάκη η Συντακτική Πράξη ανέφερε ότι απολύεται:
α) “…Καθόσον δια της εν τω δικαστικώ σώμα και την κοινωνία διαγωγής και συμπεριφοράς του, ιδία δε διά της ενασκήσεως των καθηκόντων του ως ανακριτού, επέδειξεν στάσιν ασυμβίβαστον προς το λειτούργημά του ως δικαστού, προκαλέσας δεδικαιολογημένα δυσμενή σχόλια εις βάρος του”.
β) “Κατά την ενάσκησιν των καθηκόντων του ενήργησεν μεροληπτικώς παρακινούμενος εκ των πολιτικών πεποιθήσεών του υπέρ πολιτικής τινός παρατάξεως, κατά τρόπον κλονίσαντα την εμπιστοσύνην των πολιτών περί την αμεροληψίαν του».
(…)
»Παραμονή Χριστουγέννων του 1970 ο Χρήστος Σαρτζετάκης συνελήφθη στη Θεσσαλονίκη από όργανα της εκεί Ασφάλειας. (…) Ανήμερα Χριστούγεννα ο Σαρτζετάκης μετήχθη “νύκτωρ” στην Αθήνα (έφθασε στις 7 π.μ.) και παραδόθηκε στη διαβόητη ΕΣΑ. (…)
»Ακολούθησαν βασανιστήρια και πολύμηνες ανακρίσεις στην ΕΣΑ, μέχρις ότου όλοι οδηγήθηκαν στον Κορυδαλλό.
Η μαρτυρία του ναύαρχου Κωνσταντίνου Εγκολφόπουλου «ΤΑ ΝΕΑ», 10.3.1985, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & ΤΑ ΝΕΑ»
»Η βασική κατηγορία για τον Σαρτζετάκη και τους άλλους ήταν δραστηριότητα για την ανατροπή της δικατορίας μέσω της οργάνωσης ΠΑΚ στην οποία ανήκαν».
Κατά την περίοδο που συνέπιπτε με το τέλος της πρώτης προεδρικής θητείας του Κωνσταντίνου Καραμανλή, το ΠΑΣΟΚ, παράλληλα με συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που περιόριζαν δραστικά τις προεδρικές αρμοδιότητες και εξουσίες, πρότεινε τον Χρήστο Σαρτζετάκη ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας.Η πρόταση Παπανδρέου είχε προκαλέσει μεγάλη έκπληξη εκείνες τις ημέρες, καθώς οι δημοσιογραφικές πληροφορίες της εποχής ήθελαν τον τότε πρωθυπουργό να έχει δεσμευθεί ότι για το ύπατο αξίωμα της χώρας θα πρότεινε για δεύτερη θητεία τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, με πανηγυρικούς λόγους, διαγγέλματα και μελετήματα, υπεραμύνθηκε της Ελληνικής Ιδέας και υποστήριξε επανειλημμένα και προς πολλές κατευθύνσεις, με έντονο ύφος και παλμό τα ελληνικά εθνικά δίκαια και τη μοναδικότητα του ελληνικού έθνους ως «αναδέλφου» γένους. Κάποιες ατυχείς επιλογές του σε ζητήματα επικοινωνίας και δημόσιας εικόνας, οδήγησαν τον Τύπο σε σκωπτικά εις βάρος του σχόλια.
Μετά το 1990 αποσύρθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη δημόσια ζωή, αν και αρθρογραφούσε τακτικά σε εφημερίδες και δημοσίευε κείμενα στην ιστοσελίδα του (www.sartzetakis.gr).
Ο Χρήστος Σαρτζετάκης έφυγε από τη ζωή στις 3 Φεβρουαρίου 2022. Ήταν παντρεμένος με την Έφη Αργυρίου κι είχε μία κόρη.
