Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου, 2018

Larger Font Smaller Font PDFΕκτύπωσηE-mail

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018 00:00

Νίκος Καββαδίας: Ο ποιητής της θάλασσας και του έρωτα

«Κι εγώ που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ
σε κάποια θάλασσα βαθειά στις μακρινές Ινδίες,
θα ‘χω ένα θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ
και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες»
 
Έτσι τελειώνει το ποίημα “Mal du départ” του Νίκου Καββαδία που μελοποίησε ο Γιάννης Σπανός κάνοντάς το εξαιρετικά δημοφιλές υπό τον τίτλο «Ιδανικός κι Ανάξιος Εραστής». Είναι το πρώτο ποίημα του Καββαδία που μελοποιείται.
 
Ο Νίκος Καββαδίας έφυγε από τη ζωή στις 10 Φεβρουαρίου του 1975, στην Αθήνα, από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η ζωή του και το έργο του ήταν συνυφασμένα με τη θάλασσα και ίσως για αυτό τον λόγο η μεγάλη ποιητική γενιά του ’30 να μην τον αποδέχτηκε ποτέ στις τάξεις της ως «ισότιμο».
 
Ωστόσο το έργο του επιβίωσε, διαδόθηκε και μέσα από τη μελοποίηση μεγάλου μέρους του, έγινε εξαιρετικά δημοφιλές.
 
Ο ναυτικός, ο λογοτέχνης και ο ΕΑΜίτης
 
Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 1910 στο Νίκολσκ Ουσουρίσκι (Nikolsk-Ussuriysky), μια επαρχιακή πόλη του Βλαδιβοστόκ στη Ρωσία, από γονείς Κεφαλονίτες.
 
Το 1914, με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η οικογένεια έρχεται στην Ελλάδα κι εγκαθίσταται στο Αργοστόλι, ενώ ο πατέρας επιστρέφει στις επιχειρήσεις του στη Ρωσία, όπου καταστρέφεται οικονομικά. Το 1917, κατά τη διάρκεια της Οκτωβριανής Επανάστασης, φυλακίζεται και επιστρέφει στην Ελλάδα το 1921, τσακισμένος και ανίκανος να προσαρμοσθεί στην ελληνική πραγματικότητα
 
Μετά το Αργοστόλι, η οικογένεια εγκαθίσταται στον Πειραιά. Ο Καββαδίας πηγαίνει στο Δημοτικό κι είναι συμμαθητής με το Γιάννη Τσαρούχη.
Το Νοέμβριο του 1928, ο Καββαδίας βγάζει ναυτικό φυλλάδιο και μπαρκάρει ως «ναυτόπαις» τον επόμενο χρόνο στο φορτηγό «Άγιος Νικόλαος». Εκείνη την περίοδο ξεκινάει και να γράφει πιο συστηματικά με το έργο του να δημοσιεύεται σε ναυτικά περιοδικά.
 
Το 1933, η οικογένεια μετακομίζει από τον Πειραιά στην Αθήνα. Το σπίτι της γίνεται τόπος συγκέντρωσης λογοτεχνών, ζωγράφων και ποιητών. Ο Καββαδίας την εποχή εκείνη περιγράφεται ως ένας λιγομίλητος απλός άνθρωπος, ατημέλητος, χαριτωμένος, εγκάρδιος, με ανεξάντλητο χιούμορ, αγαπητός στους πάντες.
 
Τον Ιούνιο του 1933 κυκλοφορεί η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Μαραμπού“. Στον πόλεμο του ’40 φεύγει για την Αλβανία, όπου υπηρετεί ως ασυρματιστής και χρησιμοποιείται στο σταθμό υποκλοπής της ΙΙΙ Μεραρχίας.
 
Στη διάρκεια της Κατοχής, ο Καββαδίας περνάει στις γραμμές της Εθνικής Αντίστασης και γίνεται μέλος του ΕΑΜ. Την ίδια ακριβώς περίοδο γίνεται και μέλος του ΚΚΕ.
Εντάσσεται, επιπλέον, στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, παρά το γεγονός ότι είχε τυπώσει τότε μόνο ένα βιβλίο, το Μαραμπού, ενώ το όριο ήταν τα τρία βιβλία. Στις αρχές του 1945 γίνεται επικεφαλής του ΕΑΜ Λογοτεχνών-Ποιητών, θέση την οποία παραχωρεί στις 6 Οκτώβρη του ίδιου έτους στον Νικηφόρο Βρεττάκο, εξαιτίας της αναχώρησής του από την Ελλάδα με το πλοίο “Κορινθία”. Η ασφάλεια τού έδωσε άδεια, καθώς θεωρείτο ανενεργός κομμουνιστής. Το περιοδικό “Ελεύθερα Γράμματα” δημοσιεύει τα ποιήματά του “Αντίσταση” και “Federico Garcia Lorca“. Τον Ιανουάριο του 1947 οι εκδόσεις Θ. Καραβία κυκλοφορούν τη δεύτερη ποιητική συλλογή του Ν. Καββαδία, με τίτλο “Πούσι”, ενώ επανεκδίδεται και το “Μαραμπού”.
 
Την εικοσαετία από το 1954 έως το 1974, ο Νίκος Καββαδίας ταξιδεύει σχεδόν αδιάκοπα. Μάλιστα, για το 1954 υπάρχει το «ανέκδοτο» ότι ενώ ο ποιητής εργαζόταν σε «ποστάλι» (καράβι μικρών αποστάσεων, επιβατηγό), ταξίδεψε με το καράβι του ο Γιώργος Σεφέρης. Τόσο κατά την τυπική υποδοχή των ταξιδιωτών, όσο και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο Σεφέρης δεν μπήκε καν στη διαδικασία να χαιρετίσει τον Καββαδία. Το γεγονός πίκρανε ιδιαίτερα τον Καββαδία, που θεωρούσε ότι η λογοτεχνική γενιά του ’30, στην οποία ανήκε και ο ίδιος, τον υποτιμούσε.
 
Οι νότες που «αγκάλιασαν» το έργο του Καββαδία
 
Ο Νίκος Καββαδίας έγινε πολύ γνωστός μέσα από την μελοποίηση των ποιημάτων του από διάφορους συνθέτες. Η ποίηση του Καββαδία προκάλεσε πολλούς καλλιτέχνες να ασχοληθούν μαζί του, με εξαιρετικά αποτελέσματα. Υπάρχουν ακόμη ποιήματα που μελοποιήθηκαν μεμονωμένα κι όχι στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης δουλειάς πάνω στον Καββαδία.
 
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο Γιάννης Σπανός το 1975 είναι ο πρώτος συνθέτης που καταπιάνεται με το έργο του Καββαδία, μελοποιώντας το το ποίημα Mal duDépart με τον τίτλο Ιδανικός κι Ανάξιος Εραστής, ενώ το τραγούδι ερμηνεύει σε πρώτη εκτέλεση ο Κώστας Καράλης.
 
Το 1978 στο δίσκο Μαρίζα Κωχ έχουμε την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια μουσικής προσέγγισης του Νίκου Καββαδία. Η Μαρίζα Κωχ μελοποιεί 8 ποιήματα: Φάτα Μοργκάνα, Πούσι, Αρμίδα, Μουσώνας, Σταυρός του Νότου, Θεσσαλονίκη II, Νανούρισμα, Μαραμπού. Πιο πολύ ακούστηκαν και έγιναν γνωστά τα τραγούδια Φάτα Μοργκάνα και Πούσι.
 
Η πιο γνωστή δουλειά πάνω στην ποίηση του Νίκου Καββαδία είναι αυτή του Θάνου Μικρούτσικου, που σε κάποιο βαθμό έχει οδηγήσει στην ταύτιση συνθέτη και ποιητή. Το 1979 και χάριν της τηλεοπτικής σειράς Πορεία 090 που προβαλλόταν από την κρατική τηλεόραση ο Θάνος Μικρούτσικος συνθέτει τη μελωδία για 16 τραγούδια σε στίχους του Νίκου Καββαδία.
 
Ο πρώτος δίσκος του Θ. Μικρούτσικου πάνω στον Καββαδία «Ο Σταυρός του Νότου» περιέχει έντεκα από αυτά: Kuro Siwo, Θεσσαλονίκη, Σταυρός του Νότου, Ένα Μαχαίρι, Γυναίκα, Ένας Νέγρος Θερμαστής από το Τζιμπουτί, Federico Garcia Lorca, Αρμίδα, Cambay’s Water, Εσμεράλδα, Πικρία, ερμηνεύουν οι Γιάννης Κούτρας, Βασίλης Παπακωνσταντίνου και Αιμιλία Σαρρή.
 
Ο Μικρούτσικος θα «επιστρέψει» στον Καββαδία το 1991 με τις «Γραμμές των Οριζόντων». Πρόκειται για έναν δίσκο που περιέχει όλα τα τραγούδια από το Σταυρό του Νότου, και ακόμα έξι: Καραντί, Οι Εφτά Νάνοι Στο S/S Cyrenia, Λύχνος Του Αλαδδίνου, A Bord De L‘ «Aspasia», William George Allum, Ο Πιλότος Νάγκελ. Ερμηνεύουν ο Γιώργος Νταλάρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, οι αδερφοί Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας καθώς και ο ίδιος ο Θάνος Μικρούτσικος.
 
Μέσα στη δεκαετία του 1980 έχουμε τέσσερις προσπάθειες μελοποίησης από διαφορετικούς δημιουργούς. Το 1984 από τον Λάκη Παπαδόπουλοστο δίσκο Περίπου όπου μελοποιεί τα ποιήματα William George Allum και Black and White, ενώ ερμηνεύει η Αρλέτα. Το 1987 οι αδερφοί Κατσιμίχα στο δίσκο Όταν Λέω Πορτοκάλι Να Βγαίνεις μελοποιούν τη Μαϊμού του Ινδικού Λιμανιού δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ανατολίτικη, πολύ ταιριαστή στο ποίημα αυτό. Το 1989 ο Δημήτρης Ζερβουδάκης στον Ακροβάτη μελοποιεί το ποίημα Γράμμα στον Ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ, υπό τον τίτλο Γράμμα σε Έναν Ποιητή.
 
Το 1986, οι Ξέμπαρκοι, δύο νέοι μουσικοί από το Ναύπλιο, ο Ηλίας Αριώτης και ο Νότης Χασάπης με την διαμεσολάβηση της Δήμητρας Γαλάνη εκδίδουν τον δίσκο S/S IONION 1934 με έντεκα μελοποιημένα ποιήματα του Νίκου Καββαδία: Ένας Δόκιμος Στη Γέφυρα Εν Ώρα Κινδύνου, Αντινομία, Οι Γάτες Των Φορτηγών, Πούσι, Οι Προσευχές Των Ναυτικών, Γράμμα Ενός Αρρώστου, Θεσσαλονίκη ΙΙ, Καραντί, William George Allum, A Bord De L‘ «Aspasia», Yara-Yara, με τον δίσκο να κερδίζει πολύ θετικές κριτικές.
 
Όπως πολύ ορθώς στην ιστοσελίδα nostimonimar, πάνω στην ποίηση του Καββαδία έχουμε δουλειές υπεύθυνες και προσεγμένες και, ως αποτέλεσμα, όμορφα τραγούδια. Με την μελοποιημένη ποίηση ο κόσμος έρχεται πιο κοντά στην λογοτεχνία της χώρας του, ένα άλλοτε απρόσιτο ποίημα μπορεί να γίνει κοινό κτήμα γιατί η μουσική το ερμηνεύει, το κάνει κατανοητό και βατό και το προσφέρει στο κοινό ελεύθερο από προκαταλήψεις.
 
Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην περίπτωση του Καββαδία, που η δύσκολη, ναυτική γλώσσα που χρησιμοποιεί αποτελεί τροχοπέδη για την κατανόηση των ποιημάτων του.
 
πηγή:altsantiri.gr
 
 

 
 

Νεότερες ειδήσεις:
Πρόσφατες ειδήσεις:

Πρόσωπα

«Η Μαύρη Διεθνής ή υπνοβατώντας
προς την καταστροφή»
 
Ο Γ. Μώραλης ανακοίνωσε
την υποψηφιότητά του
για το Δήμο Πειραιά

Ο Σπ. Σπυρίδων στο
ψηφοδέλτιο της ΝΔ
στην Α΄ Πειραιά

Ο Στηβ Γιατζόγλου
υποψήφιος Δήμαρχος Πειραιά

Γεγονότα

Η Cruiseway Travel: Εξειδικευμένος
Ταξιδιωτικός Οργανισμός

Ανακατασκευή από την ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ της πλατείας στο Καλοχώρι 

Άμεσα αντιμετωπίσιμες οι
διακοπές υδροδότησης

podosfairiki_synerg.logo1
Cruiseway Travel: Ονειρεμένες
κρουαζιέρες και φέτος
στην Αδριατική

Παρουσίαση του Μητρώου
online media 

cruise bunner

To view this Flash you need Javascript on your browser and updated version of flash player.

elpe

Πρωτοσέλιδα

Πολιτική

17 Οκτωβρίου 2018, 15.46
Α. Τσίπρας: Μηδενική ανοχή σε διγλωσσία και προσωπικές στρατηγικές
«Πριν από λίγο ο Ν. Κοτζιάς έθεσε υπόψη...
16 Οκτωβρίου 2018, 22.35
 Ο Στηβ Γιατζόγλου υποψήφιος Δήμαρχος Πειραιά
Ο γνωστός για τις ακροδεξιές απόψεις...
16 Οκτωβρίου 2018, 22.32
Ο Σπ. Σπυρίδων στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ στην Α΄ Πειραιά
Στο ψηφοδέλτιο της Νέας Δημοκρατίας...

Ναυτιλία

17 Οκτωβρίου 2018, 15.35
Σύλληψη Πλοιάρχου για ναρκωτικά στο Κερατσίνι
Στον εντοπισμό και την κατάσχεση πενήντα...
13 Οκτωβρίου 2018, 18.47
Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας στο Ίδρυμα Ευγενίδου
«Μια σύγχρονη ναυτική εκπαίδευση που...
13 Οκτωβρίου 2018, 18.14
Νέα Οδηγία της ΕΕ για τα απόβλητα των πλοίων
Με συντριπτική πλειοψηφία...

Πειραιάς

16 Οκτωβρίου 2018, 22.28
 Ο Γ. Μώραλης ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για το Δήμο Πειραιά
Ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης...
16 Οκτωβρίου 2018, 17.47
Ανακοίνωση Σωκράτη Κόκκαλη για τις μετοχές της Καραϊσκάκης Α.Ε.
O Σωκράτης Κόκκαλης με ανακοίνωση που...
16 Οκτωβρίου 2018, 15.42
Η πορεία υλοποίησης των έργων στην Περιφερειακή Ενότητα Πειραιά
Εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο...